|
16 qoN 23 mfrc, 2009
|
|
iswK jwQybMdIaF dI biTMzf mIitMg awj
qlvMzI sfboN, 23 mfrc (rxjIq isMG rfjU)-zyrf isrsf dy kwtV ivroDI aqy iswK Drm dy AuWGy pRcfrk sMq bfbf bljIq isMG dfdU sfihb, BfeI hrpfl isMG cImf qy hornF isMGF dI igRPqfrI sbMDI iswK sMgq vwloN srkfr ƒ irhfeI leI idwqy gey altImytm (23 mfrc) df smF lMGx qoN bfad iswK jwQybMdIaF ny kwlH ƒ hfjI rqn gurduafrf biTMzf ivKy hox vflI mIitMg leI kmrkws leI hY. bfbf bljIq isMG df gVH mMny jFdy qlvMzI sfboN, srdUlgVH aqy hirafxy dy isrsf iËlHy ivwcoN BfrI igxqI iswK sMgqF dy mIitMg ivwc Èfml hox dI afs sdkf pMjfb puils dIaF KuPIaf eyjMsIaF srgrm ho geIaF hn. awj svyr qoN hI bfbf dfdU sfihb dy pMjfb ivcly hYWzkuafrtr gurduafrf jMzflIsr sfihb, kotÈmIr, dy afly duafly qy KuPIaf eyjMsIaF vwloN nËr rwKI jf rhI hY. dfdU sfihb qoN afAux vfly sfry rsiqaF qy nËr rwKI jf rhI hY. AuWDr qlvMzI sfboN hlky dy ipMzF ivwcoN BfrI igxqI iswKF dy mIitMg ivwc jfx dIaF KbrF hn. pwqrkfrF nfl gwl kridaF bfbf dfdU sfihb dI agvfeI ÈmÈIr-ey-Kflsf POj dy sUbf pRDfn arivMdr isMG soZI ny dwisaf ik mIitMg ivwc sMq smfj muwKI BfeI hrnfm isMG DuMmf Kflsf, bfbf dlyr isMG akflI dl (a) pRDfn s[ ismrnjIq isMG mfn, BfeI dljIq isMG ibwtU afid afgU phuMct rhy hn. mIitMg ivwc bfbf bljIq isMG dI irhfeI sbMDI ivcfrF kIqIaF jfxgIaF.
pujfrI iBVy, vydFqI ny gurbcn ishMu ƒ twkr mfrI
biTMzf, 23 mfrc (gurnYb sfjn)- iswKF dI srvAuWc sMsQf sRI akfl qÉq sfihb qoN jo vI hukmnfmf iswK kOm dy nfm jfrI ho igaf Aus ƒ rwd krnf qF dUr dI gwl hY Aus hukmnfmy qy qF punr ivcfr vI nhIN ho skdf. nf hI awj qwk dy ieiqhfs ivc aijhf hoieaf hY aqy nf hI ho skygf. jykr koeI vI ÈÉÈ koeI jQydfr,pMQk afgU jF koeI rfjsI afgU iksy vI lflc vwl aijhf krn bfry socygf. Aus df pqn hoxf lfËmI hY Auh iswK kOm dIaF nËrF ivwcoN hmyÈf hmyÈf leI igr jfvygf aqy ijhVf afpxI kOm dIaF nËrF ivwc hI igr igaf iÌr Aus qy kOx Brosf krygf Aus hflq ivwc Aus df pqn afpxy afp hI akfl purÉ kr dyvygf. Auprokq ivcfrF df pRgtfvf sRI akfl qÉq sfihb dy sfbkf jQydfr igafnI joigMdr isMG vydFqI ny iewk ivafh smfgm smyN Kfxf KfidaF pwqrkfrF nfl kIqf. jdoN ipMz sfihb ƒ sOdf sfD bfry igafnI gurbcn isMG ipCly keI idnF qoN aijhy ibafn dy rhy hn ik sOdf sfD ƒ muafÌ krn bfry vI soicaf jf skdf hY, dy jvfb ivwc igafnI joigMdr isMG vydFqI ny sfÌ ÈbdF ivwc ikhf ik ieh hukmnfmf myry kfrjkfl ivwc jfrI hoieaf sI. Aus smyN pMjF isMG sfihbF ny srbsMmqI nfl sOdf sfD aqy Aus dy pYrokfrF dy Dfrimk, smfijk aqy rfjnIiqk qOr `qy bfeIkft df ÌYslf krky iswK kOm dy nfm hukmnfmf jfrI kIqf sI ijs ƒ iswK kOm ny iKVy mwQy pRvfn kIqf sI. ies dy nfl hI zyrf pRymIaF dy pMjfb aMdrly zyry Kfs krky slfbqpury vflf zyrf bMd krvfey jfx df vI hukmnfmf jfrI rwiKaf sI. ies sMGrÈ dOrfn iswK kOm ƒ anykF kurbfnIaF vI krnIaF peIaF aqy hux vI kr rhy hn. ies hflq ivwc sOdf sfD ƒ muafÌ krn bfry soicaf vI nhIN jf skdf ikAuNik muafÌ Aus ƒ kIqf jf skdf hY ijhVf swcy idloN pÈcfqfp kry aqy afpxy kIqy dI muafÌI sRI akfl qÉq sfihb qy hfËr ho ky Éud mMgy.
sMq dfdUvfl ƒ imlx gey 6 byksUr iswKF dI igRÌqfrI ivruwD iensfÌ leI kfƒnI lVfeI lVFgy-nvikrn isMG
cMzIgVH, 23 mfrc : mnuwKI aiDkfrF leI srgrm aYzvokyt s: nvikrn isMG ny aYlfn kIqf hY ik Auh qy AunHF dy sfQI vkIl AunHF byksUr 6 iswKF dI irhfeI leI hr pwDr dI kfƒnI lVfeI lVngy ijnHF ƒ isrÌ ies leI igRÌqfr krky jylH `c suwt idwqf igaf ik Auh sMq bljIq isMG dfdUvfl ƒ imlx hI gey sn. awj iewQy pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF s: nvikrn isMG ny Kulfsf kIqf ik sMq dfdUvfl dy iKlfÌ drj kIqy gey BfrqI dMzfvflI dI Dfrf 307 qy hor DfrfvF dy kysF `c igRÌqfr kIqy gey 9 ivakqIaF `coN 6 jxy aijhy hn ijhVy ik bfjyÉfny vfprI Gtnf mOky mOjUd hI nhIN sn pr jdoN agly idn Auh sMq dfdUvfl df hflcfl puwCx gey qF pihlF AunHF ƒ Dfrf 107/51 aDIn igRÌqfr kr ilaf igaf. ies qoN bfad AunHF dI igRÌqfrI Aukq ierfdf kql dy kys `c pf idwqI geI. AunHF dwisaf ik aYs[ aYs[ pI[ ÌrIdkot dy iDafn `c jdoN ieh mfmlf ilaFdf igaf qF AunHF ieh mMinaf vI ik Gtnf sQfn dI vIzIE `c igRÌqfr kIqy gey ieh 6 ivakqI nhIN idKfeI idwqy. s: nvikrn isMG qy AunHF dy nfl kMm kr rhy aYzvokyt qyijMdr isMG sUdn ny dwisaf ik puils vwloN igRÌqfr kIqy gey ienHF 6 inrdoÈ iswKF `c ÈRimxI akflI dl pMc pRDfnI dy skwqr jnrl BfeI hrpfl isMG cImf, drÈn isMG dfdU, dljIq isMG dfdU, suKivMdr isMG mUV KyVf, suirMdr isMG sfDFvflf qy sMq avqfr isMG sfDFvflf Èfiml hn. AunHF ieh vI dwisaf ik Auh ies mfmly ƒ mnuwKI aiDkfr kimÈn kol vI iljf rhy hn ikAuNik ieh gYr-kfƒUnI ihrfsq df hI mfmlf hY. s[ nvikrn isMG ny ikhf ik pMjfb puils akflI srkfr dy ieÈfiraF `qy koeI vI hwd pfr kr skdI hY. akflI srkfr hux sOdf sfD dIaF mnokfmnfvF ƒ isry cVHfAuxf cfhuMdI hY. ies leI coxF qoN vDIaf koeI hor mOkf nhIN ho skdf. ies leI pMjfb puils JUTy qy bybuinafd mfmly drj kr rhI hY.AunHF ikhf ik hvfeI Ìfier krn nfl Dfrf ierfdf kql nhIN lgfeI jf skdI jdoN qk AunHF ÌfierF nfl koeI ËÉmI nf hoieaf hovy. bljIq isMG Éflsf ivruD JUTf ierfdf kql df kys drj krnf akflI srkfr dI mjbUrI hY ikAuNik hux srkfr pRymIaF dIaF votF hfsl krn df koeI vI mOkf nhIN guafAuxf cfhuMdI.
igafnI gurbcn isMG ny gYrqmMq iswKF nfl ivsLvfsLGfq kIqf-zwlyvfl
SIKH TRIBUNE somvfr 23 mfrc, 2009 suwcy ieÈk df dfavf sI iek pfsy; dUjy pfsy sI Ìqvf kfËIaF df pMQ ny akfl qÉq ’qy kfbË gurbcny pujfrI df Ìqvf vgfh ky mfiraf slfbqpury ƒ cwilaf ÈhIdI jwQf, igRPqfr nMdgVH, sRomxI kmytI mulfËmF qy akflI vrkrF vwloN jQy ƒ rokx dI koiÈÈ
awj svyry qoN hI sQfnk qKq sfihb dy jwQydfr igafnI blvMq isMG nMdgVH dy bMidaf aqy kuJ akflI vrkrF (ijMnHF ivwc iek XUQ ivMg df pRDfn vI sI) ny pihlf qF BfeI dljIq isMG ibwtU aqy iPr iswK sMgq ƒ ÈhIdI jwQy nf Byjx dI apIl kIqI jo sMgq ny Tukrf idwqI. bfad ivwc qKq sRI dmdmf sfihb dy mYnyjr BfeI jspfl isMG ny vI PYks rfhI puwjf sRI akfl qKq sfihb dy jwQydfr igafnI gurbcn isMG df ‘jwQy nf Byjx` df hukmnfmf BfeI ibwtU ƒ sONipaf pRMqU iswK sMgqF dI sihmqI nfl AunHF ieh hukmnfmf mMnx qoN ienkfr kr idwqf. bfad ivwc jdoN ÈRomxI kmytI mulfËmF ny iekwT ivwc af ky jwQydfr nMdgVH dI srpRsqI vflI eyknUr Kflsf POj qy sRI gurU gRMQ sfihb siqkfr sBf dy mIitMg ivcly isMGF ƒ mIitMg ivwcoN bulfAuxf cfihaf qF AunHF jvfb dy idwqf. iswK afgU qy sMgq qKq sfihb dy ÈhIdI jwQy Byjx dI ivAuqbMdI krdy rhy. isMGF dI awj kuJ akflI vrkrF qy ÈRomxI kmytI mulfËmF nfl Aus vyly qUM-qUM, mYN-mYN vI hoeI jdoN Auh sMgq nUuM akfl qKq qoN jfrI apIl dIaF kfpIaF vMz rhIaF sn. sMgq ny AunHF ƒ puwiCaf ik jdoN sMq bfbf bljIq isMG dfdU vfilaf ƒ qy hor iswKF ƒ igRPqfr kIqf Audo jwQydfr ikwQy suwqy pey sn? iswK sMgq ƒ sMboDn kridaf afl ieMzIaf isK stUzYNt PYzryÈn dy pRDfn BfeI prmjIq isMG gfjI ny ikhf ik bVI Èrm dI gwl hY ik awj afpxy afp ƒ pMQk khfAuFdI rkfr zyrf pRymIaF ƒ qF nfm crcf (kUV crcf) dI KulH dy rhI hY jdoN ik pRymIaF ivruwD sRI akfl qKq sfihb qoN jfrI hukmnfmy df pflx krn vfly iswKF dy rfjnIiqk, Dfrimk afgUaF ƒ jylHF ivwc suwt rhI hY. akflI dl (pMc pRDfnI) dy sR[ jspfl isMG mMJpur ny ikhf ik awj ÈhIdI jwQy qorn dy pRogrfm ƒ qfrpIzo krn leI aKOqI pMQk srkfr dy kuJ afgU iewQy byvjf bKyVf KVHf kr rhy hn. AunHF ikhf ik igafnI gurbcn isMG dy dsqKqF hyT afeI icwTI ƒ hukmnfmf kih ky jwQy nf Byjx leI sfzy qy dbfa pfieaf jf irhf hY. pRMqU ‘hukmnfmf` isrP Audo jfrI huMdf hY jdoN Aus Aupr pMj isMG sfihbfnF dy dsqKq hox. AunHF jwQydfrF ƒ vI apIl kIqI ik Auh bfdl dy hwQ Toky bnx qoN bfj afAux. ies mOky iswK sMgq ƒ bfbf bljIq isMG dfdU sfihb qy BfeI hrpfl isMG cImf vwloN BfeI imwTU isMG, BfeI ryÈm isMG blfhV mihmf, BfeI svrn isMG rqIaf pRDfn Kflsf syvf dl hirafxf bfbf cVHq isMG qrnf dl, smsIr ey Kflsf POj dy BfeI dlyr isMG, eyknUr Kflsf POj dy BfeI pRdIp isMG, iesqrI ivMg dy kOmI pMc mfqf mlkIq kOr jgHf afid ny vI sMboDn kIqf. mIitMg ivwc vI BfrI igxqI ivwc KuPIaf eyjMsIaF dy mulfËm qYnfq sn. jwQf joN krIb iek vjy dupihr cwlxf sI Auh 3[30 vjy qKq sfihb qoN rvfnf hoieaf. BfeI hrnyk isMG igafnf dI agvfeI vfly pMj ipafiraF ny jwQy ƒ isropy ByNt kIqy qy ardfs AuprMq 11 mYNbrI jwQf kulbIr isMG puwqr pRIqm isMG vfsI mOV mMzI dI agvfeI hyT rvfnf hoieaf jwQy dy mgr hI zI[ aYs[ pI[ qlvMzI sfbo sRI amrjIq isMG KYrf, zI[ aYs[ pI[ biTMzf, sR[ suirMdr pfl isMG dI agvfeI vflI puils pfrtI cwl rhI sI. jwQy ƒ krIb 18 ik[ mI[ cwlx qoN bfad mOV Kurd nyVy mOV mMzI kol aYs[ pI[ (zI) sRI ajY slUjf dI agvfeI hyTlI puils pfrtI ny igRPqfr kr ilaf igaf aqy Kbr ilKy jfx qwk jwQy ƒ kotPwqf puils Qfxy Byj idwqf.
zyrf ivvfd bfry aglI rxnIqI GVn leI pMQk iDrF dI bYTk biTMzf `c Blky
AunHF ny ibafn ivwc spwÈt kIqf ik srkfr vloN mIzIaf ivwc iensfÌ pRfpqI leI sMGrÈ ƒ pMjfb ivwc qxfa pYdf hoxf dwsxf JUTf aqy guMmrfhkuMn pRcfr hY. Éflsf aYkÈn kmytI aqy pMQk jwQybMdIaF pMjfb ivwc smUh BfeIcfiraF dI ieksurqf aqy amn bxfeI rwKx leI idRV sMklp hn. srkfr dI byiensfÌI ivruwD lVnf smfijk ieksurqf BMg krnf nhINh Y. AunHF ikhf ik ihMdU BfeIcfry aqy dilq BfeIcfry df sihXog lYx leI vI gMBIr Xqn jfrI rwKxgy. AunHF df JgVf iksy Drm nfl nhIN sgoN asIN ihMdU Drm, iesfeI Drm, ieslfm Drm df siqkfr krdy hF. sfzf ivroD isrÌ kfqlF, blfqkfrIaF aqy gurU dy siqkfr ivruwD bolx vfilaF nfl hY. AunHF ny ikhf ik dmdmI tksfl dy muKI aqy sMq smfj dy pRDfn bfbf hrnfm isMG Éflsf 24 mfrc ƒ biTMzf puwjxgy. AunHF ny smUh sMq smfj aqy iswK jwQybMdIaF dy numfieMidaF ƒ biTMzf puwjx dI apIl kIqI. ibafn ivwc awgy ikhf ik pMQk jwQybMdIaF ny sRI akfl qÉq sfihb dI srvAuWcqf bxfeI rwKx leI kurbfnIaF idwqIaF hn. BivwK ivwc vI sRI akfl qÉq sfihb dI srvAuWcqf leI pUrI qrHF smripq rihxgy. AunHF ny jwQydfr sRI akfl qÉq ƒ vI apIl kIqI ik Auh idRVqf, inrpwKqf nfl ÌYsly lYx aqy aijhf koeI vI ÌYslf qoN guryË krn ijs qoN ieh pRBfv pYdf hovy ik sRI akfl qÉq sfihb vrgI mhfn sMsQf dI muwK mMqrI s[ pRkfÈ isMG bfdl vwloN afpxy inwjI rfjsI ihwqF leI vrqoN kIqf jf rhI hY. ieh ibafn gurdIp isMG biTMzf jnrl skwq akflI dl 1920 ny jfrI kIqf.
iswK kqlyafm ƒ Ëfiej dwsx vflI lfbI kI kFgrs Aupr hfly qk kfbË hY?
ies qoN ielfvf kFgrs pRDfn bIbI sonIaf gFDI qy rfhul gFDI ny kqlyafm leI muafÌI mMg ky iswKF dy ËÉmF Auqy mlHm lfAux qy hmdrdI jqfAux df Xqn kIqf pr kFgrs hfeI kmfn dy swjx kumfr ƒ itkt dyx dy ÌYsly ny iswK ihridaF `c muV guwsy dy BFbV bfl idqy hn. iswK kqlyafm nfl sbMDq iek jQybMdI dy ahudydfrF df kihxf hY, ‘‘byÈwk ieh iksy pfrtI df aMdrUnI mfmlf hY ik Auh iks ivakqI ƒ AumIdvfr cuxdI hY pr iswK hlikaF `c ies gwl dI hYrfnI hY ik kqlyafm dy doÈI swjx kumfr aqy jgdIÈ tfeItlr ƒ itkt dy ky afÉr kFgrs kOm ƒ kI sMdyÈ dyxf cfhuMdI hY?`` ieh vI mMinaf jf irhf hY ik pMQk hlikaF ƒ pUrI AumId sI kFgrs hfeI kmfn, muafÌI mMgx qy iswK pRDfn mMqrI dy huMidaF Aukq dovF muwK doÈIaF ƒ pfrtI dI itkt nhIN dyvygI pr ies ÌYsly nfl gMBIr ÈMky KVy ho gey hn.
zyrydfrF `c vI afpsI mukfblf
ikhdy zyry ikMnf vwzf nyqf puwjdY
SIKH TRIBUNE aYqvfr 22 mfrc, 2009 ÈhIdI jwQy Byjx df pRogrfm awj : iswK jwQybMdIaF jwQy Byjx leI bijwd ![]() qlvMzI sfboN, 21 mfrc (rxjIq isMG rfjU)-iswK Drm nfl sbMiDq Dfrimk rfjnIqk jwQybMdIaF vwloN pMjfb dI akflI Bfjpf srkfr dI Èih qy zyrf isrsf pRymIaF vwloN srgrmIaF dubfrf ÈurU krn, pMjfb ivcly sOdf sfD dy hYWzkuafrtr zyrf slfbqpurf smyq hornF zyiraF ƒ dubfrf KolHy jfx, pMjfb srkfr vwloN gurmIq rfm rhIm ivruwD ajy qwk vI clfn pyÈ nf krn dy ros vwjoN aqy zyrf slfbqpurf ƒ bMd krvfAux leI hr hPqy 11 mYNbrI ÈhIdI jwQy qorn df smfgm 22 mfrc idn aYqvfr ƒ qKq sRI dmdmf sfihb ivKy qKq sfihb dy muwK syvfdfr igafnI blvMq isMG nMdgVH dI srpRsqI aqy pMj ipafiraF dI agvfeI hyT krIb 10 vjy afXoijq kIqf jf irhf hY. iËkrXog hY ik 8 mfrc ƒ jwQy[ nMdgVH dI agvfeI hyT qKq sfihb qy iswK jwQybMdIaF dI hoeI mIitMg ivwc ÈhIdI jwQy qorn df pRogrfm AulIikaf igaf sI. AudoN qoN hI BfvyN pMjfb srkfr ny ies pRogrfm dy nf hox dyx df koeI iswDf ibafn qF jfrI nhIN kIqf igaf, pRMqU lok sBf coxF isr qy hox aqy lok sBf hlkf biTzf qoN bfdl pirvfr dy iksy mYNbr ƒ cox lVfey jfx dy aYlfn kfrx ieh pRogrfm muwK mMqrI bfdl aqy srkfr leI duivDf bixaf hoieaf hY ikAuNik akflIaF dI awK ies vfr iËlHy ivwc zyrf pRymIaF dy vot bYNk qy hY. hflFik srkfr ies pRogrfm ƒ Plfp krn leI qrHF-qrHF dy hwQkMzy apnf rhI hY aqy iesy qihq ÈhIdI jwiQaF df pRogrfm AulIkx vflIaF krIb sfrIaF hI jwQybMdIaF dy vwzy afgU ijnHF ivwc bfbf bljIq isMG Kflsf dfdU sfihb, eyknUr Kflsf POj pRDfn BfeI blijMdr isMG, sRI gurU gRMQ sfihb siqkfr sBf dy BfeI suKivMdr isMG Kflsf, bfbf avqfr isMG sfDF vflf akflI dl (pMc pRDfnI) dy BfeI hrpfl isMG cImf afid Èfml hn. igRPqfr kr le gey hn, pRMqU iPr vI akflI dl (pMc pRDfnI) pRDfn BfeI dljIq isMG ibwtU, bfbf dfdU sfihb dI agvfeI vflI ÈmÈIr-ey-Kflsf POj dy vrkr, eyknUr Kflsf POj, qrnf dl afid dy afgU ieh ÈhIdI jwQf qKq sfihb qoN qorn leI bijwd hn. ies smfgm ivwc jwQy[ nMdgVH vwloN agvfeI krn jF nf krn bfry BMblBUsf bixaf hoieaf hY, ijs bfry pqf kwlH ƒ hI lwgygf. jdoNik kwlH qKq sfihb qoN pRYWs kfnPrMs ƒ sMboDn kridaF BfeI ibwtU ny ikhf sI ik jwQy[ nMdgVH ny AunHF ƒ smfgm dI agvfeI krn df Brosf idwqf sI. AuWDr zyrf iswK ivvfd dubfrf grmfAux qy aqy qKq sfihb qy hox vfly smfgm dy mwdynËr pMjfb puils ny vI kmrF kws leIaF. pUry qKq sfihb kMplYks dy afly-duafly KuPIaf eyjMsIaF ny jfl ivCfey hoey hn. cwpy-cwpy qy isvl kwpiVaF ivwc puils qYnfq hY. qlvMzI sfboN ƒ afAux vfly sfry pRmuwK rsiqaF qy puils ny nfkfbMdI kr leI hY qy afAux jfx vfilaF qy nËr rwKI jf rhI hY. bfbf bljIq isMG dfdU sfihb dy iewQoN 15 iklomItr dUr hYWzkuafrtr gurduafrf jM²zflIsr sfihb dy afly duafly vI bIqI dyr rfq qoN eyjMsIaF vwloN nËr rwKI jf rhI hY. awj biTMzf dy aYWs[aYWs[pI[ sRI afÈIÈ cODrI aYWs[pI[ajY slUjf ny qvMzI sfboN dy zI[aYWs[pI[ s[ amrjIq isMG KYrHf, aYWs[aYWc[E[s[ gmdUr isMG nfl mulfkfq krky siQqI df jfieËf ilaf. dUjy iËilHaF ivwcoN vI BfrI igxqI ivwc puils Pors qlvMzI phuMc cuwkI hY. iewk pfsy ijwQy pMQk srkfr ny pRogrfm Plfm krn leI awzI cotI df Ëor lgf idwqf hY, AuWQy hux dyKxf ieh hY ik iswK jwQybMdIaF ies ÈhIdI jwQy ƒ qorn ivwc sPl huMdIaF hn jF nhIN
iProËpur, 21 mfrc (jI[aYs[kflVf/mnohr lfl)-iProËpur sYNtrl jylH ivwc nËrbMd isMGF ny awj ÈRomxI akflI dl (a) pMc pRDfnI dy XUQ afgU rGvIr isMG zoz, dlyr isMG zoz, sMq avqfr isMG Jok hrIhr, mnjIq isMG mwlF, gurjMt isMG sfidk, bfbf rCpfl isMG Jok mOhry, krmjIq isMG cwk sfhU nfl mulfkfq dOrfn dwisaf ik bfdl pRymIaF dIaF votF hfsl krn leI isMGF df inÈfnf kr irhf hY. AunHF ƒ igRPqfr kr irhf hY. ijs tfhxI qy bfdl bYTf hY Ausy ƒ vwZ irhf hY. bfdl ƒ pRymIaF dIaF votF vI nhIN imlxIaF aqy isMGF dIaF votF vI gvf lYxIaF hn. bfbf bljIq isMG dfdUvfl, BfeI hrpfl isMG cImf, bfbf avqfr isMG Kflsf, BfeI suKivMdr isMG Kflsf, BfeI sfDU isMG eyk nUr Kflsf ny sFJy ibafn ivwc ikhf ik GrF AuWpr kfly JFzy lfE. mrjIvVf jwQf 22 mfrc ƒ qlvMzI sfboN qoN slfbqpurf zyry vfsqy hr kImq qy rvfnf hovygf. sMgqF huMm-huMmf ky puwjx. ies mOky sYNkVy iswK vwK-vwK jwQybMdIaF vwloN bfdl ivruwD jMm ky nfarybf²ËI kIqI. AunHF mMg kIqI ik nËrbMd iswKF ƒ ibnF Èrq irhf kIqf jfvy. ienHF qy bxfey JUTy mukwdmy vfps ley jfx. hirafxf aqy rfjsQfn qoN anykF isMG mulfkfq krn phuMcy PrUt, imTfeIaF dy tokry, pytIaF aMdr ByjIaF. inrvYr Kflsf dl, iswK stUzYNts PYzryÈn gryvfl dy pRDfn gurcrn isMG gryvfl ny muwK mMqrI s[ pRkfÈ isMG bfdl ƒ apIl kIqI ik sRI akfl qKq sfihb jI dy hukmnfmy anusfr ienHF pMQ doKI qfkqF df zwtvF ivroD kr irhf hY.
jQydfro bfdl dI kursI Kfqr ÈRI akfl qKq sfihb dI srbAuWcqf nfl iKlvfV nf kro
bfdlF qy sODf sfD Kfqr akfl qKq ƒ ‘mËfk` bxf rhy ny mOjUdf jwQydfr-BfeI rxjIq isMG
pr ajy qwk vI AunHF ny aMimRqpfn nhIN kIqf aqy bIbI bfdl vI iswK pMQ dy doKI afÈUqoÈ nUrmihlIey Binafry vfilaF dy zyiraF ivwc jf ky hfjrI BrdI rihMdI hY, pr iksy dI ihMmq nhIN ik AunHF dy iksy vI gwl df koeI ivroD kry. jdoN pwqrkfr ny isMG sfihb ƒ svfl kIqf ik afpxy hmiKaflI lok jo afp dI Dfrnf dy hfmI hn, Auh afpxI agvfeI leI afp vwl dyK rhy hn. kI afp ny ienHF sfrIaF gwlF dy ivroD leI koeI pRogrfm AulIikaf hY qF AunHF ikhf ik mYN ajy AuzIk kr irhf hF aqy sB kuwJ mYN cMgI qrHF GoK irhf hF, pr mYN ajy ies sbMDI koeI pRogrfm nhIN AulIikaf.
sOdf sfD dI Ëmfnq bfry PYslf ltikaf
ies pyÈI mOky sOdf sfD dy pRymI vwzI igxqI ivwc puils lfien dy bfhr iewkqr sn, jdik Kflsf pMQ dI qrPoN vrlz iswK imÈn dy pRDfn jwQydfr nirMdr isMG hrnOlI, skwqr jnrl qIrQ isMG Btoaf, pRcfr skwqr BfeI kulvMq isMG aqy ivwq skqwr BfeI suKivMdr isMG luTyVI afid adflqI kfrvfeI smyN hfjr sn. aMbflf puils vwloN surwiKaf dy byhwd sKq pRbMD kIqy hoey sn, ijs kfrn mulfËmF qy vkIlF aqy sI[bI[afeI[ dy aiDkfrI hI adflqI kmry ivwc phuMc sky, jdik mIzIey ƒ vI iewk iklomItr qoN vwD dUrI qy rkI rwiKaf igaf. adflqI kfrvfeI qoN bfad pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF sI[bI[afeI[ dy vkIlF sRI aYWc[pI[aYWs[vrmf, zI[aYWs[pI[ afhlUvflIaf aqy Kflsf pMQ qy pIVHq iDr dI qrPoN vkIl s[ gurÈyr isMG sUlr ny dwisaf ik awj pwqrkfr CqrpqI kql kys ivwc pRo[ blvMq isMG vwloN pihlI gvfhI drj krvfeI geI aqy pRo[ blvMq isMG dy ibafnF qy sOdf sfD dy vkIlF vwl ijrfh vI kIqI geI. ienHF vkIlF anusfr pRo[ blvMq isMG ny adflq ƒ dwisaf ik mulfËm jsvIr isMG qy Èbidl isMG vwloN Ausƒ DmkIaF iml rhIaF hn aqy hfly vI Aus dI afpxI qy afpxy pirvfr dI jfn ƒ sOdf sfD qy ienHF dovyN mulfËmF koloN gMBIr Kqrf hY. vkIlF anusfr gvfhI lMmI hox krky qy adflqI smF nf rihx kfrn sv[ rxjIq isMG kql kys aqy zyrf muwKI dI jmfnq sbMDI bihs nhIN ho skI. ies mOky qy gwl kridaF sOdf sfD dy vkIl zI[aYWs[ky grg (nrvfxf) ny dwisaf ik ijnHF mulfËmF qy pRo[ blvMq isMG ny DmkIaF dyx dy dÈ lfey hn, Auh CwqrpqI kys ivwc Èfml hI nhIN hn. sRI grg ny dwisaf ik ies mfmly ivwc Èfml do mulfËmF dy vkIl awj pihlI vfr hI adflqI kfrvfeI ivwc Èfml hoey hn, ijs kfrn pRo[ blvMq isMG dI gvfhI qy aglI qfrIK pyÈI 25 apRYl 09 vI drj kIqI jfvygI. adflqI kMplYks ivwc hfjr pwqrkfr CwqrpqI dy puwqr sRI aMÈul CwqrpqI qy vkIl sRI lyKrfj Zot ny dwisaf ik Auh adflqI kfrvfeI qoN sMquÈt hn. AunHF dwisaf ik ies kql kys ivwc gvfh hox kfrn AunHF ƒ adflqI kmry ivwc jfx nhIN idwqf igaf. iesy dOrfn sOdf sfD dy iewk vkIl vwloN Aukq gvfh ƒ vfr-vfr tkx qy sI[bI[afeI[ dy vkIlF vwloN gMBIr noits ilaf igaf qy iesy smyN dovF vkIlF ivckfr kiQq qOr `qy iqwKf qkrfr hox dI jfxkfrI vI imlI hY.
nON sfl bIqx `qy vI icwtIisMGpurf iswK kqlyafm dI guwQI nhIN sulJI
pitaflf, 21 mfrc (hrdIp isMG): jMmU-kÈmIr dy ipMz icwtIisMGpurf `c 20 mfrc, 2000 ƒ holI vfly idn kuwJ axpCfqy vrdIDfrIaF vloN do gurdvfiraF dy bfhr kMDF nfl KVy kr ky 36 iswKF Auqy kIqI golIaF dIaF buCfVF ivcoN ieko-iek bcy s[ nfnk isMG ny ijQy dunIaF Br dy iswKF ƒ apIl kIqI hY ik Auh XU[aYn[E[ rfhIN ies kqlyafm dI kOmFqrI jFc krfAux dI mMg krn, AuQy AunHF ÈRomxI kmytI `qy vI doÈ lfieaf hY ik kmytI vloN aYlfnI geI rkm df awDf ihwsf awj 9 sfl bIqx ipCoN vI pIVqF ƒ nhIN iml sikaf. kqlyafm dy ieko-iek cÈmdId gvfh s[ nfnk isMG ƒ Cwz ky sfry 35 iswK mfry gey sn. ÈhIdF dI 9vIN brsI mOky kYnzf dy Èyr²y pMjfb ryzIAu `qy krvfey ‘tfk Èoa` dOrfn s[ nfnk isMG ny ies iBafnk kqlyafm dI hwzbIqI suxfAuFidaF isaf, ‘‘Èyry pMjfb mhfrfjf rxjIq isMG dy smyN dy ieiqhfsk ipMz icwtIisMGpurf `c ies vyly krIb cfr ku sO iswK prvfr rihMdy hn. 20 mfrc, 2000 dI holI vflI Èfm pOxy ku awT vjy bhuqy iswK prvfr ipMz dy do gurdvfiraF `c mwQf tykx gey hoey sn, ijnHF ivcoN iek mYN vI sI. iek bMdUkDfrI ny gurdvfry `c sfƒ apxy ÈnfÉqI kfrz ivKfAux leI ikhf. vfro-vfrI sfzy sfiraF dy kfrz vyKy gey. jdoN afÉrI afdmI qk bMdUkDfrI phuMicaf aqy sfiraF dy ÈnfÉqI kfrzF ƒ vyK ky jfx ilaf igaf ik sfry afdmI iswK hI hn aqy ieQoN dy rihx vfly hn qF iek vrdIDfrI ny hvf ivc golI clfeI. ies ipCoN sfry vrdIDfrI bMdUkDfrIaF ny kMDF nfl KVy kIqy iswKF `qy XklÉq golIaF df mINh vrHf idqf. mYN AudoN cOpeI sfihb df pfT kr irhf sI. kudrqI, qd qk mYƒ koeI golI nf lwgI pr bfkIaF vFg mYN vI AuQy hI ZyrI ho igaf. kfqlF ny sfiraF `qy ingHf GumfeI aqy jfx qoN pihlF iPr iek-iek golI iekwly-iekwly iswK ƒ mfrI qfik jy iksy dy sfh cldy hox qF bMd ho jfx. AuhI golI myrI lwq ƒ cIr geI pr mYN cIk-ichfVf nf pfieaf aqy AuQy hI suMn ho igaf. ies ipCoN hmlfvr AuQoN cly gey. jdoN iek gurdvfry `c iswKF ƒ KVy kr ky golIaF vrHfeIaF jf rhIaF sn, aYn Ausy vyly dUjy gurdvfry dy bfhr vI iesy qrHF iswKF ƒ KVy kr ky golIaF df iÈkfr bxfieaf igaf. 36 isMGF ivcoN iekwlf mYN hI bicaf pr ies kqlyafm `c myry jvfn puwqr gurmIq isMG sxy myry Brf, ccyry BrfvF aqy mfmy sxy 7 prvfrk mYNbr mOq dy mUMh `c jf pey.`` pIVq prvfrF aMdr srkfrI sfiËÈF dy Èwk bfry pyÈkfr vloN puwCy svfl dy jvfb `c AunHF ikhf, ‘‘asl ivc Gtnf qoN kuwJ idn pihlF aÉbfrF `c ÉbrF afeIaF sn ik kuwJ jQybMdIaF kÈmIr `c Gwt igxqIaF ƒ inÈfnf bxfAux dI koiÈÈ ivc hn. AudoN keIaF df mwQf Txikaf sI. QoVy idn bfad hI ieh iBafnk duKFq vfpr igaf qy ÌOj vloN qurq hI pQrIbl `c pMj muslmfnF ƒ Gtnf leI doÈI krfr dy ky golIaF nfl BuMn idqf igaf. mgroN pqf lwgf ik ieh ivakqI nyVly ipMz pQrIbl dy hI vfsI sn aqy Auh byksUr sn. Gtnf dI sI[bI[afeI[ jFc ivc ÌOjI doÈI inkly. AunHF idnF `c Bfrq dI PyrI `qy afey AudoN dy amrIkI rfÈtrpqI ibl kilMtn ny vI ies ipCoN apxI ikqfb `c iliKaf sI, ‘‘ieh kfrf myrI Bfrq PyrI mOky ihMdU dihÈqgrdF vloN zUMGI sfiËÈ aDIn kIqf igaf.`` ies qoN ielfvf jMmU-kÈmIr dy AudoN dy muwK mMqrI zf[ ÌfrUk abduwlf ny ibafn idqf sI ik ies kqlyafm dI jFc krfAux qoN aYn[zI[ey[ dy kyNdrI gRih mMqrfly ny ienkfr kr idqf hY. zf[ abduwlf ny AudoN iswKF qoN kqlyafm leI muafÌI vI mMgI sI ijs dIaF aÉbfrI rIport mYN sFB ky rKIaF hoeIaF hn. AudoN kyNdr ivc BfrqI jnqf pfrtI (Bfjpf) dI srkfr sI pr iksy ny vI jFc leI dbfa nhIN pfieaf. ies swB kfsy qoN ieMj jfpdf hY ik ies kqlyafm ƒ vwzI sfiËÈ qihq aMjfm idqf igaf aqy Bfrq srkfr ies dI jFc nf krvf ky ieh Èwk Brosy ivc bdl rhI hY ik iswKF df kqlyafm jfxbuwJ ky krvfieaf igaf. sfƒ dyÈ dy bhuigxqI pwKI mIzIaf `qy vI aÌsos hY, ijs ny ieMny iBafnk kqlyafm ipCoN vI afvfË nhIN AuTfeI. asIN awj vI mMg kr rhy hF ik jMmU-kÈmIr dy muwK mMqrI Aumr abduwlf kyNdr srkfr Aupr jFc leI dbfa pfAux. jMmU dy iswK awj vI sihm dI iËMdgI jIa rhy hn. ipMz ivc koeI hspqfl nhIN, koeI Ìon nhIN, sfzI surwiKaf koeI nhIN aqy srkfr vloN koeI rfhq nhIN. 35 ÈhIdF dy Gr AujV gey hn, keIaF dIaF DIaF ivafhux jogIaF hn, koeI ivDvf mF byshfrf hY. sfƒ afsry qy iensfÌ dI loV hY.`` icwtIisMGpurf kqlyafm ipCoN isafsqdfnF, Dfrmk sMsQfvF aqy mnuwKI aiDkfr jQybMdIaF dI pIVqF pRqI BUimkf bfry gwl kridaF AunHF disaf, ‘‘kqlyafm qoN Cy mhIny bfad qk koeI nf koeI sMsQf Gtnf bfry jfxkfrI lYx leI bhuVdI rhI pr Aus ipCoN iksy ny sfzI bfq nf puwCI. kqlyafm dy qurq ipCoN ÈRomxI akflI dl (aMimRqsr) dy pRDfn s[ ismrnjIq isMG mfn, jMmU-kÈmIr dI KyqIbfVI XUnIvristI dy s[ jspfl isMG mMgl qy hor ivdvfn sfzI iviQaf suxn afey. ÈRomxI kmytI dI AudooN dI pRDfn bIbI jgIr kOr ny hr imRqk ƒ zyZ lwK rupey dI rfhq dyx df vfadf kIqf. ies rkm df awDf ihwsf qF pIVqF ƒ iml igaf pr bfkI rfÈI awj 9 sfl bIqx ipCoN vI nhIN imlI. pfrlImYNt `c ipCly vrHy zf[ mnohr isMG igwl, rfj sBf mYNbr qy sfbkf muwK cox kimÈnr ny afvfË AuTfeI sI aqy ipCy ijhy sfbkf kyNdrI gRih mMqrI iÈvrfj pfitl qoN sI[bI[afeI[ jFc dI mMg kIqI geI sI. mYN dunIaF Br dy iswKF ƒ apIl krdf hF ik Auh XU[aYn[E[ qoN ies kqlyafm dI kOmFqrI jFc dI mMg krn.`` AunHF disaf ik kqlyafm dI jFc krfAux aqy pIVqF ƒ shfieqf leI ‘iswK ÈhId aYsoosIeyÈn icwtIisMGpurf` bxfeI geI hY.
SIKH TRIBUNE sinwcrvfr 21 mfrc, 2009
zyrf slfbqpurf ƒ bMd krvfAux leI 22 qoN mrjIvVy jfxgy
biTMzf, 20 mfrc (swqpfl isMG isvIaF, gurnYb sfjn)-zyrf isrsf dy pMjfb ivwc hYzkuafrtr bxy zyrf slfbqpurf ƒ bMd krvfAux leI qy zyrf isrsf dIaF iswK kOm pRqI byhudrIaF kfrvfeIaF rokx leI akflI dl (pMc pRDfnI) vwloN isMG sMgq dy sihXog nfl DrmXuwD morcf lfieaf jf irhf hY. 22 mfrc ƒ 1 vjy mrjIvVy isMGF df jQf qKq sRI dmdmf sfihb qoN igafnI blvMq isMG nMdgVH jI rvfnf krngy. zyrf slfbpurf ƒ bMd krfAux leI zyry dy gyt bMd krky AuQy Drnf dyvygf. 11 isMGF dy jQy ƒ pMj ipafiraF dI agvfeI hyT qKq sRI dmdmf sfihb qoN qoiVaf jfvygf. ieh jfxkfrI pMc pRDfnI dy muKI BfeI dljIq isMG ibwtU ny Pon rfhIN hoeI ivÈyÈ gwlbfq dOrfn idwqI. BfeI ibwtU ny ieh vI Kulfsf kIqf ik DrmXuwg morcy ƒ qfrpIzo krn leI puils ny kuJ isMGF dy Gr CfpfmfrI vI kIqI hY qy kuJ igRPqfr vI kIqy hn. iswK jQybMdIaF vwloN DrmXuwD morcy `c Èfml hox bfry puwCx `qy BfeI ibwtU ny ikhf ik iksy vI kImq `qy sMGrÈ iZwlf nhIN hox idwqf jfvygf. AuDr jdoN DrmXuwD morcy ivwc ÈmUlIaq sMbMDI akflI dl 1920 dy jnrl skwqr BfeI gurdIp isMG biTMzf nfl gwlbfq kIqI qF AunHF spwÈt ikhf ik Auh DrmXuwD morcy ivwc Èfml nhIN ikAuNik AunHF dI jQybMdI ƒ ajy qwk koeI bulfvf nhIN afieaf, pr Auh zyrf isrsf dy kuJ pRcfr sMbMDI ivwZy gey sMGrÈ dI ÈlfGf krdy hn. BfeI gurdIp isMG ny ikhf ik Auh sMq bljIq isMG dfdUvfl qy sfQIaF Aupr drj kIqy njfieË ierfdf kql kys ƒ rwd krfAux sMbMDI 24 mfrc ƒ pMQk iekwT gurduafrf hfjIrqn ivKy iekwqr kr rhy hn qy sMGrÈ qyË krn dI ibgl vjfieaf jfvygf.
sYn ÌrFissko (blivMdrpfl isMG Éflsf) mMd buwDI, Gwt buwDI qy sfiËÈI buwDI dy mflk lyKk, sMpfdk, aÉbfrF ivc pIlI pwqrkfrI krdy pwqrkfr, kfmryzI aÉbfr, afrIaf smfjI aÉbfrF jo mhfÈf pRYs nfl mÈhUr ny, kFgrsI aÉbfrF, akflI aÉbfrF, akflI/kFgrsI aÉbfrF ivclIaF ÉbrF pVH ky iswK kOm dI ÊulfmI vflI hflq df pqf lwgdf hY. vwK vwK irportF vyK ky ÊulfmI dy zUMGy hox df aihsfs vI huMdf ey. Bfrq dI srkfr ÙBfvyN ieh srkfr kFgrsI hY jF Bfjpf jF kimAUinstF dI shfieqf nfl bxI srkfr hY jF imlI julI srkfr hYÚ ny 1947 qoN lgfqfr iek qhweIaf kIqf hoieaf hY ik iswKF ƒ AuTx nhIN dyxf, ienHF ƒ dbfa ky rKxf hY qy dbfa ky rKx dI nIqI ƒ Èryafm Tok vjf ky krnf hY. kyNdrI srkfr vwloN pfly blfqkfrI lucy sOdf sfD ƒ igRÌqfr nf krnf kI sfbq krdf hY? pYÊMbrF dy ÈihnÈfh sRI gurU goibMd isMG sfihb jI dI nkl krn dI asÌl koiÈÈ krn ivc ruwJy do tky dy lucy sfD ƒ bfdl duafrf kuJ nf kihxf kI sfbq krdf hY? lucy sfD dy crnI izwgy bfdlF ƒ jQydfrF duafrf kuJ nf kihxf kI sfbq krdf hY? BfeI bljIq isMG dfdUvfl sfihb vfly qy BfeI hrpfl isMG cImf qy sfQIaF ivruwD JUTf ierfdf kql kys drj krnf kI sfbq krdf hY? ibnf iksy kfrn pMjfb pulIs duafrf sDfrn iswKF dI kuwtmfr krnf kI sfbq krdf hY? ismrnjIq isMG mfn ƒ ibnF vjf lgfqfr pryÈfn krnf kI sfbq krdf hY? BfeI kukI ƒ ibnF iksy sbUq dy Aumr kYd ivc dobfrf sIKF ipwCy krnf kI sfbq krdf hY? pMjfb ivc niÈaf df hV vgf ky iswK nOjvfnI ƒ idmfÊI kMgfl krnf kI sfbq krdf hY? iswK pCfx dsqfr ƒ rolxf kI sfbq krdf hY? iswK DIaF BYxF ƒ ihMdUaF nfl ivafh krn leI AuqÈfihq krnf kI sfbq krdf hY? sRI akfl qÉq sfihb dy jQydfrF ƒ bfdlI dfby hyT rKx leI bRfhmxI hQkMzy vrqxf kI sfbq krdf hY? ihMdI pMjfbI iÌlmF ivc iswKI df mËfk AuzfAuxf kI sfbq krdf hY? bRfhxvfdI sivMDfn dI Dfrf 25 aDIn iswK Drm dI ivlKwx pCfx df nslGfq krky ihMdUvfd dy Kfry smuMdr ivc alop krnf kI sfbq krdf hY? mnmohn isMG df iswK msilaF qy sfiËÈI cuwp DfrI rKxf kI sfbq krdf hY? ihMdU lIzrF dI iswK ivroDI nIqI ƒ bfdlI lfxy duafrf axgoilaF krnf kI sfbq krdf hY? XUnIvristIaF dy lyKkF duafrf iswK-ÊulfmI dI jfx buwJ ky pCfx nf krnf kI sfbq krdf hY? pMjfb pulIs ƒ ÈrfbI bxf ky Éflsf pMQ ivruwD hYvfn bxn leI pRyrnf kI sfbq krdf hY? bfdlI prvfr duafrf iswK ÌlsÌy ivruwD, ihMdU jIvn ÈYlI ƒ Èryafm apnfAuxf kI sfbq krdf hY? ieh kuJ gMBIr msly hn jo hr jfgdy iswK dy ihrdy ivc lgfqfr qrQwlI mcf rhy hn qy bycYnI df kfrn hn. ieh iÌkr BrI bycYnI dwsdI hY ik ies qrF dI hflq ÊulfmI dI hflq hY. aËfd kOmF qrwkI vwl cVfeI krn leI bycYn huMdIaF hn pr iswK kOm df kuJ ihwsf iswK hoNd leI jwdo-jihd kr irhf hY. ijs dyÈ df mflk qy Ausdf bxfieaf kfƒn sMsfr dy pMjvyN vzy Drm dI hoNd qoN ienkfrI hY, hor iesqoN vzI byiensfÌI kI ho skdI hY? Aus dyÈ ƒ mfnqf ikAuN idqI jfvy Ausƒ dyÈ hI ikAuN ikhf jfvy? gwl hux ÊulfmI dI hflq ƒ smJx qy ies ivruwD pRcfr krn dI hY. ÊulfmI ƒ smJx vflIaF igafnvfn kOmF bfÊI huMdIaF hn qy bfdÈfh bnx vwl mfrc krdIaF hn. afpxy cOigrdy ƒ Êulfm rihq krn leI lgfqfr Ëubfn qy klm dI vrqoN krdIaF hn. aËfdI psMd lyKkF dy lyK AuzIkdIaF hn. cutkly BrIaF ilKqF vkqoN KuMJIaF vylf ivhf cuwkIaF ilKqF hn jo kOm df kuJ nhIN svfrdIaF. iswK kOm ƒ kFgrsI, akflI, kimAUinst pfrtIaF dI ibwlI vMz ivc pf ky bFdr rUpI bRfhmxvfdI dYNq iswKI ƒ lgfqfr kuqr irhf hY ijs ivruwD iswK kOm ƒ afpxf iDafn kyNdirq krn dI loV hY qF ik sB qoN pihlF mfnisk ÊulfmI qoN Cutkfrf pfieaf jf sky.
vrux gFDI awg nfl nf Kyzy, iswKF ivruD mMdI BfÈf brdfÈqXog nhIN : dl Éflsf
esy qrHF 2002 ivc muslmfn ivroDI lihr Auqy svfr ho ky nirMdr modI ny gujrfq dIaF coxF ijwqIaF. ieiqhfs muV duhrfey jfx df ÉdÈf jqfAuFidaF feI kMvrpfl isMG ibwtU ny ikhf, ‘‘jy hux vI ihMdU votr vrux gFDI dy hwk `c Bugqdy hn qF ieh bhuq mMdBfgI qy aÌsosnfk gwl hovygI.`` cox kimÈn vloN vrux gFDI dy BVkfAU BfÈx df sÉq noits lYx `qy qswlI pRgtfAuNidaF AunHF ikhf, ‘‘ihMdosqfn `c ihMdUqvI isafsq dy aKfVy `c vrux gFDI ijhy isafsqdfnF dI koeI kmI nhIN. nirMdr modI, bfl Tfkry, pRvIn qogVIaf, aÈok isMglf aqy ky[ sudrÈn afid sfry hI vrux gFDI vFg iswKF, muslmfnF aqy eIsfeIaF ƒ nÌrq krn `qy mfx mihsUs krdy hn. aijhy iÌrkfpRsq lokF ƒ hrfAuxf hr Aus nfgirk df ÌrË hY, jo sfAUQ eyÈIaf iÉwqy ivc ÈFqI, sMdBfvnf qy apxI sihhoNd dI Bfvnf `c ivÈvfs rKdf hY. sfƒ XkInI bxfAuxf cfhIdf hY ik vrux gFDI ijhy isafsqdfn lokF dI kcihrI ivcoN suKfly bc ky nf inklx.``
bfdl srkfr ƒ GtIaf hwQkMzy mihMgy pYxgy : pMc pRDfnI
luiDafxf 20 mfrc (ibAUro) bfdl srkfr ny sOdf sfD sbMDI akfl qÉq sfihb qoN jfrI hukmnfmy ƒ pYrIN rolx qoN bfad hux Aus hukmnfmy ƒ lfgU krfAux vfilaF AuWqy JUTy prcy drË krky jylHF ivc suwtxf ÈurU kIqf hoieaf hY jo ik bfdl qy AusdI juMzlI ƒ afAuFdy myN ivc isafsI qOr qy bhuq mihMgf pvygf aqy dUjy pfsy akfl qKq dy jQydfr igafnI gurbcn isMG vloN bfdl srkfr dI aDIngI mMnidaF doglI nIqI qihq ies sbMDI koeI spwÈt stYNz nf lYx kfrn vI iswK pMQ ivc inrfÈf qy ros PYl irhf hY. iehnF ivcfrF df pRgtfvf akflI dl pMc pRDfnI dy kOmI pMc BfeI kulbIr isMG bVfipMz, s[ hirMdr isMG Éflsf (nfrvy) aqy BfeI dieaf isMG kwkV ny kIqf. afgUaF ny ikhf ik ipCly idnIN PrIdkot ivc pihlF qF bfdl dI puils ny sOdf pRymIaF nfl rl ny iswK sMgqF AuWqy golIbfrI kIqI aqy srkfr vloN pRymIaF ƒ CwzidaF iswK sMgqF qy bfbf bljIq isMG dfdUvfl AuWqy ierfdf kql df JUTf prcf kr idwqf aqy isqmËrIPI dI gwl ieh hoeI ik agly idn kotÈmIr (biTMzf) ivKy ies sbMDI ros kr rhy BfeI hrpfl isMG cImf skwqr jnrl akflI dl pMc pRDfnI, BfeI blijMdr isMG Éflsf pRDfn eyk nUr Éflsf POj aqy BfeI suKivMdr isMG Éflsf pRDfn sRI gurU gRMQ sfihb siqkfr sBf aqy hornF ƒ vI ierfdf kql dy Aukq kys ivc Èfml kr idwqf igaf jd ik Auh PrIdkot dI Aukq Gtnf smyN hfËr vI nhIN sn.AuhnF ikhf ik bfdl vloN vrqy jf rhy GtIaf hwQkMzy Ausdy pqn df kfrn bxngy. AuhnF ikhf ik pMQ vloN 22 mfrc ƒ qKq sRI dmdmf sfihb qoN qurn vflf ÈhIdI jQf jrUr cwlygf aqy Ausƒ bfdl srkfr kyvl jbr nfl hI rok skygI ikAuNik bfdl sOdf sfD df cylf hY aqy asIN akfl qKq sfihb qoN jfrI hoey hukmnfmy ƒ lfgU krfAux leI idRV hF.AuhnF bfdl dl ivc bYTy akflI vrkrF ƒ apIl kIqI ik afpxI ËmIr eynI vI Qwly nf suwto ik BivwK nfl awK nf imlf skx. jgrfAuN 20 mfrc (jsbIr Èyqrf) : iqhfV jylH idwlI `c bMd Kfilsqfn kmFzo Pors dy muKI rhy idaf isMG lfhOrIaf ƒ awj krVy surwiKaf pRbMDF hyT pulIs vwloN jgrfAuN adflq `c pyÈ kIqf igaf. Ausƒ jgrfAuN puils do vwK-vwK mfmilaF `c pRozkÈn vfrMt `qy ilafeI sI. bfad dupihr lfhOrIaf ƒ sb-zvIËnl juzIÈIal mYijstryt sRImqI mndIp kOr bydI dI adflq `c pyÈ kIqf igaf. puils ny adflq qoN lfhOrIaf df irmFz mMigaf pr adflq ny irmFz nf idMdy hoey juzIÈIal irmFz `qy Byj idwqf. adflq ny ies mfmly dI aglI qfrIk 2 apRYl inÈcq kIqI hY. jfxkfrI muqfbk jgrfAuN puils ijhVy do mfmilaF `c lfhOrIaf df irmFz hfisl krnf cfhuMdI sI, AunHF df sbMD Qfxf rfeykot `c vfprIaF do GtnfvF nfl hY. pihlI Gtnf 18 PrvrI 1988 dI hY ijs `c golIaF lwgx kfrn mOq ho geI sI. ies sbMDI puils ny Dfrf 302 aqy aslf aYkt aDIn lfhOrIaf iÉlfÌ mfmlf drj kIqf hoieaf hY. dUjI Gtnf gurduafrf JorVF dI hY ijwQy PfieirMg `c iek aOrq hlfk ho geI sI. ies sbMDI vI puils ny Dfrf 302, 307, 392 aqy aslf aYkt qihq prcf drj kIqf sI. ienHF dohF mfmilaF `c 30 akqUbr 1995 ƒ adflq ny idaf isMG lfhOrIaf ƒ BgOVf krfr dy idwqf sI. jgrfAuN puils ienHF dohF mfmilaF `c puwCigwC leI lfhOrIaf df irmFz cfhuMdI sI jo adflq ny nhIN idwqf. irmFz nf imlx krky idaf isMG lfhOrIaf ƒ vfps iqhfV jylH Byj idwqf igaf. pyÈI mOky lfhOrIaf ny afpxI pqnI prmjIq kOr nfl mulfkfq vI kIqI aqy afpxy pwK `c Ausƒ suprIm kort `c irwt pfAux ƒ ikhf. AusdI pyÈI mOky pulIs ny sQfnk kcihrI kMplYks ƒ puils CfAuxI `c bdilaf hoieaf sI.
SIKH TRIBUNE Èuwkrvfr 20 mfrc, 2009 akflI-sOdf sfD ivcfly smJOqy dI iewk Èrq pUrI! hux dUjI dI vfrI
qlvMzI sfboN, 19 mfrc (rxjIq isMG rfjU/rfm ryÈm nQyhf )-lok sBf coxF qoN kfPI pihlF hI swqfDfrI ÈRomxI akflI dl (bfdl) vwloN mflvy ivwc sOdf sfd dy cftiVaF dy vot bYNk qy kfbj hox leI koiÈÈF afrMB idwqIaF geIaF sn, pRMqU hmyÈF sRI akfl qKq sfihb qoN jfrI sOdf sfD ivroDI hukmnfmf AunHF dy rsqy dI rukfvt bxdf irhf. keI vfr mIzIaf ny myry dy sMcflkF aqy akflI numfieMidaF ivwc gwlbfq aqy smJOqy dIaF KbrF idwqIaF, pRMqU siQqI aspÈt bxI rhI. hux cox kimÈn vwloN lok sBf coxF dy aYlfn qoN bfad aqy akflI dl vwloN biTMzf lok sBf sIt qoN afpxy pRDfn s[ suKbIr isMG bfdl dI agvfeI hyT bfdl pirvfr dy iksy mYNbr ƒ cox lVfey jfx dy aYlfn kfrn iewk vfr iPr akflIaF dI nËr sOdf sfd dy cftiVaF dy vot bYNk qy jf peI. iPr qoN mIzIaf ivwc KbrF afAux lwg peIaF ik sOdf sfD aqy srkfr ivckfr muwK mMqrI bfdl dy hirafxy ivcly bflfsr Pfrm hfAUs ivwc smJOqy bfry hoeI gwlbfq ivwc pRymIaF dIaF kuwJ ÈrqF mMn leIaF geIaF hn. ienHF KbrF ivwc swcfeI AudoN nËr afeI jdoN pMjfb ivcly sOdf sfD dy zyiraF ƒ iPr qoN KolH idwqf igaf aqy sOdf sfD dy sbMD ivcly hYWzkuafrtr zyrf slfbqpurf ivwc sOdf sfd dy cftiVaF ny iPr qoN srgrmIaF ÈurU kr idwqIaF. hor qF hor afpxy afp ƒ pMQk khfAuNdI srkfr dy pRÈfsink aiDkfrIa ny sOdf sfd dy cftiVaF ƒ nfm crcf krvfAux leI mnËUrI dyxI ÈurU kr idwqI aqy Aukq nfm crcfvF dI surwiKaf Kud pMQk srkfr dI puils krdI rhI. pMjfb dy keI ihwisaF ivwc iswKF duafrf cuxI hoeI srkfr ny (ikAuNik sOdf sfd dy cftiVaF ny ivDfn sBf coxF ivwc kFgrs ƒ smrwQn idwqf sI aqy akflIaF ƒ kyvl iswKF dIaF votF hI peIaF sn) nfm crcf rokx ge iswKF ƒ Bjf-Bjf ky kuwitaf, ikAuNik AunHF ƒ iswKF dy nhIN sgoN sOdf sfd dy cftiVaF dIaF votF dI iËafdf ËrUrq hY. hux jdoN cox Ëfbqf lfgU ho cuwkf hY qF zyrf akflI dl ivckfr smJOqy dy pRqwK sbUUq imlxy ÈurU ho gey hn, ikAuNik ijMnI vfr vI aKbfrF jF mIzIaf ivwc zyrf pRymIaF aqy akflI srkfr ivckfr smJOqy dIaF KbrF sfhmxy afeIaF AudoN smJOqy bfry sOdf sfd dy cftiVaF vwloN rwKIaF jFdIaF do pRmuwK ÈrqF ivwcoN iewk ƒ akflI srkfr ny pUrf krky sOdf sfD dIaF KuÈIaF pRfpq krn dy rsqy KolH ley hn aqy BrosyXog sUqrF anusfr bhuq jldI zyry vwloN rwKI geI dUjI Èrq vI pUrI kr idwqI jfvygI. kI hn ieh ÈrqF? bIqy idnIN jlMDr qoN pRkfÈq aKbfr ivwc pRkfÈq Kbr anusfr zyry dy numfieMdy ny do pRmuwK ÈrqF smJOqy leI rwKIaF sn, pihlI zyrf isrsf dy kwtV ivroDI aqy zyrf pRymIaF df keI vfr vwzf nuksfn kr cuwky iswK Drm dy AuWGy sOdf sfd dy cftiVaF df keI vfr vwzf nuksfn kr cuwky iswK Drm dy AuWGy pRcfrk sMq bfbf bljIq isMG Kflsf dfdU sfihb vfilaF ƒ kql kys ivwc Psf ky jylH Byjxf aqy dUjI Èrq ik zyry dy dUjy ivroDI qy qKq sRI dmdmf sfihb dy jwQydfr igafnI blvMq isMG nMdÊVH ƒ ahudy qoN htfAuxf. smyN dy nfl qy coxF dy nyVy ieh ÈrqF pUrIaF huMdIaF vI nËr af rhIaF hn. pihlI Èrq srkfr ny pUrI kr idwqI hY. bfbf bljIq isMG dfdU sfihb vfly jylH Byjy jf cuwky hn, BfvyN ik kys kql df nhIN ierfdf kql df hY. imqI 15 mfrc ƒ rfq 1[30 vjy bfbf bljIq isMG qy pRymIaF aqypMjfb puils vwloN sFJy qOr qy kIqy hmly ivwc BfvyN pUrI koiÈÈ kIqI geI ik bfbf jI dy smrwQk awgoN ivroD ivwc iksy dy golI mfr dyx qy bfby qy kql df mukwdmf drj ho sky, pRMqU bfbf dfdUvfl dy smwrQkF vwloN asl hox dy bfvjUd golI nf clfey jfx (hflFik keI pyprF ivwc bfbf dy smrwQkF vwloN golI clfey jfx dIaF vI KbrF hn) kfrx srkfr df supnf cknfcUr ho igaf qy AuproN imlIaF hdfieqF qy iPr BUqry pulsIaF ny bfby dIaF gwzIaF ivwcoN aslf kwZ ky Kud hI glIaF clfeIaF geIaF qy Kud hI bfbf jI dIaF gwzIaF BMnIaF. imqI 16 mfrc ƒ jdoN bfbf bljIq isMG biTMzf iËlHy dy ipMz kotÈmIr ivKy sVk jfm krky smrwQkF smyq srkfr ivroDI pRdrÈn kr rhy sn qF rfq dy krIb 9[15 vjy aYWs[aYWs[pI[ biTMzf dI agvfeI vflI puils pfrtI ny AunHF ƒ cuwk ilaf qy jylH Byj idwqf. smJOqy dI iewk Èrq pUrI kr idwqy jfx qoN bfad rfjsI ivÈlyÈk qy iswK hlky hux dUjI Èrq pUrI kIqy jfx vwl nËr itkfeI bYTy hn. bIqy iqMn cfr idnF ivwc krIb sfry hI pMjfbI ihMdI aKbfrF ivwc jwQydfr nMdgVH ƒ jldI htfey jfx dIaF KbrF vI pRmuwKqf nfl pRkfÈq hoeIaF hn. hflFik kuwJ ivÈlyÈkF df mMnxf hY ik nMdgVH ƒ nhIN htfieaf jfvygf ikAuNik bfbf dfdUvfl qy hmly qoN bfad jwQydfr acfnk rUpoÈ ho igaf qy Ausdy sfry Pon vI bMd sn. hor qF hor AunHF dfdUvfl dI igRPqfrI qy iewk aKbfrI ibafn qwk nhIN idwqf. hflFik 3 mfrc ƒ hirafxy dy isrsf ijlHy dy ipMz cFdpurf ivKy bfbf dfdUvfl dy gurmiq smfgm mOky sRI gurU gRMQ sfihb jI dI hjUrI ivwc iesy nMdgVH ny ikhf sI ik awj jF BivwK ivwc kdy vI jykr hirafxf jF iksy hor puils ny bfbf dfdU sfihb ƒ igRPqfr kIqf qF pihlF Auh igRPqfrI dyxgy. ies gurmiq smfgm dI vIzIE irkfrizMg ivwc vI ieh irkfrz hY, pRMqU hux jwQydfr dI cuuwp iswK hlikaF ivwc crcf df ivÈf ËrUr hY. ivÈlyÈk kuwJ vI kihx pr lwgdf nhIN ik sOdf sfd dy cftiVaF dy dbfa hyT kMm kr rhI srkfr jwQy[ nMdgVH ƒ iËafdf smF kursI qy rihx dyvygI. iswK hlky hux srkfr vwloN dUjI Èrq pUrI krn dI AuzIk ivwc hn. hux dyKxf ieh hY ik kI ieh smJOqy bfry Aukq ikafs arfeIaF swc hn? iesdf jvfb qF afAux vflf smF hI dy skdf hY. ipMz bfjfKfnf (PrIdkot) hrjIq isMG styzIam ivKy smUMh sfDsMgq bfjfKfnf vwloN sMq bfbf bljIq isMG jI dy iqMn roËf gurmiq smfgm kIrqn dIvfn aqy aMimRq sMcfr dy pRogrfm rfq 7 qoN 10 vjy qwk rwKy gey sn . ieh pRogrfm iswK sMgqF vwloN sMq dfdU sfihb vfilaF dy ipCly 13 sflF qoN cwl rhy gurmiq pRcfr smfgmF df hI ihwsf sI . 13 aqy 14 mfrc 2009 dI rfq ƒ 7 qoN 10 vjy dy kIrqn dIvfn pUrn amn ÈFqI sihq smfpq hoey pr 15 mfrc ƒ svyr vyly ipoz bfjfKfnf df hI vsnIk iek guriswK afpxy KyqF ivc kMm krn jf irhf sI ik zyrf isrsf dy pRymIaF ny iswK Drm bfry apmfnjnk itwpxIaF kIqIaF aqy Aus kIrqnIey isMG ny pRymIaF ƒ aijhf krn qoN vrijaF qF zyrf isrsf dy pRymIaF ny iekwlf iswK vyK ky AusdI mfrkutfeI kIqI, gflI gloc kIqf aqy dfhVI kysF dI byadbI kIqI . Aus iswK ny ipMz bfjfKfnf dy gurduafrf sfihb ivKy phuMc ky afpxy ipMz dI iswK sMgq ƒ afpxy nfl hoeI DwkyÈfhI aqy ies sfrI Gtnf bfry dwisaf qF sfD sMgq sbMiDq Qfxy dI puils kol irport drË krvfAux geI qF puils ny iswKF ƒ zyrf pRymIaF nfl rfËInfmf krn leI ikhf . gwl rOly-rwpy ivc iksy nqIjy qy nf phuMc skI aqy byiswtf rhI . puils ny doÈIaF iKlfP koeI vI kfrvfeI nhIN kIqI . iPr zyrf pRymIaF df hONslf hor vwD igaf aqy AunHF ny ipMz bfjfKfnf dy rihx vfly drÈn BMgIdfs dy Gr afpxI kUV crcf df afXojn kr idwqf aqy Aus Gr ivc iewtF roVy, qyËfb aqy kfPI mfqrf ivc aslf afidk mfrU hiQafr iekwqr kr ley . do iqMn sO dy krIb zyrf pRymI Aukq Gr ivc iekwTy ho gey ijsdI guriswK jMtf isMG dy Gr dy iblkul kMD nfl kMD sFJI lwgdI sI aqy ipCly do idnF qoN sMq bljIq isMG jI Kflsf aqy sfQI kIrqnI jQy dy cfh-pfxI aqy lMgr-pRÈfdy df pRbMD pirvfr aqy iswK sMgq vwloN ies Gr ivc hI kIqf hoieaf sI . 15 mfrc ƒ vI iesy Gr ivc hI kIrqn qoN pihlF cfh-pfxI aqy bfad ivc lMgr pRÈfdf jQy ny Ckxf sI pr drÈn BMgIdfs dy Gr iekwTy hoey pRymIaF ny bkfiedf spIkr ivc aYlfn kr idwqf ik awj asIN nf hI sMq dfdU sfihb vfilaF ƒ kIrqn krn dyxf hY aqy nf hI ies nfl dy Gr ivc cfh-pfxI jF lMgr Ckx dyxf hY, AunHF ƒ jfnoN mfr dyxf hY . ies gwl dI sUcnf tYlIPon rfhIN iswK sMgqF ny sMq dfdU sfihb vfilaF ƒ idwqI . sfrI Gtnf qoN sMq jI ƒ jfxUM krvfieaf qF sMq jI ny PrIdkot ryNj dy zI afeI jI ÈRI Èrd swiqaf cOhfn ƒ sfrI Gtnf dI jfxkfrI tYlIPon rfhIN idwqI qF AunHF ny sfrI gwlbfq aYs aYs pI PrIdkot nfl krky vfips sMq jI ƒ Pon krky ikhf ik qusIN afpxf kIrqn pRogrfm kro aqy ijwQy lMgr iqafr hY, Cko jI . zyrf pRymIaF ƒ koeI rukfvt nhIN pfAux idwqI jfvygI . iPr vI sMq jI ny ikhf ik zI afeI jI sfihb ijs Gr ivc asIN lMgr Ckxf hY Ausdy guaFZ ivc ies qrHF zyrf isrsf dy pYrokfrF df mfrU hiQafrF sihq iekwT hoxf Kqrnfk hY ijs nfl AuQoN df mfhOl Krfb hox dy pUry pUry afsfr sfP nËr af rhy hn . pr zI afeI jI sfihb ny ikhf ik sfrI siQqI sfzy kMtrol ivc hY quhfƒ icMqf krn dI koeI ËrUrq hI nhIN hY . ies qrHF zI afeI jI PrIdkot ryNj dy Brosf dyx qoN bfad Èfm ƒ jdoN jQy smyq sMq jI afpxIaF do gwzIaF ienovf kfr nMbr pI bI 03 aYs 1313 aqy tftf 709 bws ivc svfr ho ky kIrqn qoN pihlF bfjfKfnf ivKy iswK ÈrDflU jMtf isMG dy Gr phuMcy qF zyrf pRymI spIkr rfhIN iswK Drm aqy sMqF pRqI apÈbd bol rhy sn . BfrI puils Pors aqy Auc aPsrF dI hfËrI ivc ieh sfrf kuJ zyrf pRymIaF vwloN iblkul KuwlHyafm ho irhf sI puils pRÈfsn ny AunHF ƒ ies gwloN Ërf vI nhIN riokaf jdoN bfbf jI aqy jQy dy isMG cfh pfxI Ck ky bfhr inkly aqy kIrqn vflI jgHf hrjIq styzIam bfjfKfnf vwl jfx lwgy qF zyrf pRymIaF ny drÈn BMgIdfs dy GroN bfhr inkl ky nfarybfjI kIqI aqy do hvfeI Pfier vI kwZy . siQqI qxfapUrn ho geI . iswK sMgq ny puils kol afpxf ros Ëfihr kIqf qF puils ny ikhf ik qusIN sMq jI smyq kIrqn dIvfn ivc phuMco aqy asIN Kud ienHHF zyr pRymIaF ƒ igRPqfr krdy hF aqy iewQoN KdyV idMdy hF . puils vwloN idwqy ies Brosy Aupr XkIn krky sMq dfdU sfihb aqy jQf sMgq kIrqn dIvfn ivc phuMcy ijwQy AunHF ny gurbfxI df kIrqn aqy gurmiq ivcfrF kIqIaF ijs ivc iswK sMgqF ƒ afpxy Èfnfmwqy ieiqhfs qoN jfxUM krvfAux dy nfl nfl smfijk kurIqIaF dfj-dhyj, BrUx hwiqaf, niÈaF, jfq-pfq aqy pfKMzvfd qoN dUr rihx leI pRyiraf . ies dOrfn ijwQy AunHF ny iswK sMgqF ƒ KMzy bfty df aMimRq Ck ky sRI gurU gRMQ sfihb jI dy lV lwgx leI pRyirq kIqf, AuQy dUjy sfry pRvfinq DrmF df bxdf siqkfr krn aqy afpxy Drm ivc hmyÈf pRpwk rihx dI iswiKaf idwqI . ihMdU ƒ swcf ihMdU bxky mMdr jfx aqy afpxy Drm dI rIqI anusfr pUjf pfT krn leI, muslmfn ƒ muhMmd sfihb jI qy XkIn rwK ky pMj vkq df inmfËI hox leI aqy eIsfeIaF ƒ eIsf msIh jI Aupr ÈrDf rwK ky bfeIbl qoN pRyrxf lYx aqy afpxy Drm ivc pwky hox dI bynqI bfbf jI ny kIqI . kIrqn dIvfn dI smfpqI qoN bfad jdoN sMq dfdU sfihb aqy sfQI kIrqnI jQf lMgr Ckx leI BfeI jMtf isMG dy Gr vwl rvfnf hoiea qF puils pRÈfsn ny ËbrdsqI sMqF ƒ roikaf . sMq jI ny pRÈfsn ƒ ikhf ik iswK sMgqF vwloN sfzy pihlF qoN AulIky hyoey pRogrfmF ivc qF zyrf pRymI hI ivGn pf rhy hn, sfƒ rokx dI bjfie quhfzI ijMmyvfrI AunHF ƒ rokx dI bxdI hY . asIN qF lMgr Ckky afpxy gurduafry ƒ rvfnf ho jfxf hY . sfzy ÈFqmeI qrIky nfl qYa kIqy hoey pRogrfm ƒ isry cVHn qoN rokx leI zyrf pRymI jfxbuwJ ky mfhOl Krfb kr rhy hn, AunHF ƒ rook aqy mfhOl Krfb hox qoN bcfAux leI afpxI bxdI shI ijMmyvfrI inBfAuy . pr puils ny Aukq gwlF vwl iDafn dyx dI bjfie lfprvfhI vrqidaF sMq dfdU sfihb vfilaF aqy iswK sMgqF df rsqf nfkf lf ky rok ilaf . jdoN sMq jI aqy kIrqnI jQf afpxIaF gwzIaF ivc svfr hoieaf qF puils ny iekdm lfTIcfrj ÈurU kr idwqf aqy puils pRÈffsn ivc rlky zyrf pRymIaF ny vI pQrfa ÈurU kr idwqf, puils ny qkrIbn 20 ku imMt jMm ky hvfeI PfieirMg kIqI . sMq dfdU sfihb gwzI ivcoN bfhr af ky dovF iDrF ƒ ÈFq krn dI apIl krdy rhy . afpxy dovyN KflI hwQ Aupr ƒ cuwk cuwk ky sMq jI lgfqfr ÈFqI dI apIl kr rhy sn pr AunHF dI ies apIl vwl koeI iDafn nhIN idwqf igaf sgoN Èrfb nfl Duwq hoey pMjfb puils dy mulfËmF ny gwzIaF ivc svfr kIrqnI jQy dy isMGF ƒ bfhr kwZ kwZ ky burI qrHF nfl kuwitaf, kysF aqy dfhVI qoN PVH PVH ky GsIitaf aqy zFgF mfr mfr ky hwQF dy nhuM vI AuKyV idwqy . lwqF bfhF ËKmI kr idwqIaF aqy bws ivc inwjI surwiKaf leI rwKy hoey jQy dy lfiesMsI hiQafrF ƒ puils mulfjmF ny afpxy kbjy ivc krky AunHF ivc golIaF Brky hvfeI Pfier kwZx dy nfl nfl jQy dI bws dy tfierF ivc golIaF mfr mfr ky tfier Auzf idwqy . sfzIaF awKF sfhmxy ÈrfbI hoeI pMjfb puils ny hwQF ivc zFgF PVH ky lgfqfr 20 imMt sMqF dIaF dovyN gwzIaF dI BMn qoV krky burI qrHF nfl qbfh kr idwqIaF . bws ivc peIaF gurbfxI dIaF poQIaF, kIrqnI sfËF aqy Dfrimk iltrycr dI Èrfb nfl rwjy ‘pMQk srkfr` dy puils mulfjmF ny Gor byadbI kIqI . jdoN awgy ho ky sMq jI ny rokx dI koiÈÈ kIqI qF ÈrfbI aqy vrdI dy hMkfr ivc BUqry puils mulfËmF ny AunHF qy vI hmlf krky AunHF dIaF bfhF Aupr zFgF mfrIaF . pMjfb puils dI guMzfgrdI df ieh qFzv nfc qkrIbn awDf GMtf cwldf irhf . afpxI pUrI qswlI qoN bfad puils ny sMq dfdU sfihb aqy AunHF dy 20 sfQIaF ƒ igRPqfr krky afpxIaF gwzIaF ivc ibTf ilaf aqy bfad ivc gurduafrf jMzflIsr sfihb kotÈmIr (biTMzf) ivKy iljf ky Cwz idwqf . 16 mfrc ƒ pMjfb puils ny gurbfxI dI byadbI, byksUr iswKF dI kuwtmfr aqy Gwto Gwt 25 lwK dIaF gwzIaF dI brbfdI krn dy afpxy gunfhF ‘qy prdf pfAux leI Aultf sMq dfdU sfihb aqy AunHF dy sfQIaF ‘qy puils Aupr kfqlfnf hmlf krn dy doÈ qihq Dfrf 307 lf ky JUTf mukwdmf Qfxf jYqo ivKy drj kr idwqf . jdoN iswK sMgq ƒ ies Gtnf df pqf lwgf qF hËfrF iswK sMgqF kotÈmIr gurduafry ivc iekwTIaF ho geIaF . sMq dfdU sfihb vfilaF nfl hoeI ies DwkyÈfhI aqy puils vwloN Aultf JUTy mkwdmy drj krn krky sMgqF ny afpxf ros Ëfihr krn leI biTMzf-mfnsf-qlvMzI sfbo hfeIvy qy pYNdy ipMz kotÈmIr dy cONk ivKy ÈFqmeI Drnf lf ky roz jfm kr idwqf aqy ‘siqnfm vfihgurU` df jfp afrMB kr idwqf . iswK jQybMdIaF ivc sMq bljIq isMG jI Kflsf qoN ielfvf sMq drÈn isMG dfdU sfihb (isrsf), sMq avqfr isMG sfDFvflf (PrIdkot), sMq hrdyv isMG nkyrf (rfjsQfn), sMq hrdIp isMG mihrfj, BfeI blijMdr isMG pRDfn eyknUr Kflsf pOj pMjfb, BfeI suKivMdr isMG pRDfn sRI gurU gRMQ sfihb siqkfr sBf hirafxf, BfeI hrpfl isMG cImf ÈRomxI akflI dl aMimRqsr pMc pRDfnI, BfeI pRqfp isMG ÈmÈIry Kflsf POj aqy hor iswK afgUaF ny ÈFqmeI Drny dOrfn bfjfKfnf kFz dy smUMh doÈI aPsrF aqy puils mulfjmF ƒ muawql krn, doÈI zyrf pRymI drÈn BMgIdfs aqy Ausdy sfQIaF smyq prcf drj krn, zyrf isrsf muKI dy pMjfb ivcly zyry bMd krn aqy sMqF dIaF pUrI qrHF nfl nuksfnIaF jf cuwkIaF gwzIaF dy muafvjf idwqy jfx dIaF mMgF ƒ lY ky idwqy jf rhy Drny dOrfn mOky qy phuMcy aYs aYs pI biTMzf aqy ey zI sI biTMzf ƒ mMg pwqr idMidaF iswK jQybMdIaF ny qurMq kfrvfeI dI mMg kiqI pr rfq dy qkrIbn sfZy ku nON vjy ÈFqmeI Drny Aupr bYTy iswK afgUaF ƒ 100 ku dy krIb iswK sMgqF smyq igRPqfr kr ilaf aqy bfkI sMgqF ƒ AuQoN Bjf idwqf . pMjfb dI pMQk muKOty vflI bfdl srkfr ny sOdf sfD nfl hoey smJOqy qihq Ausƒ KuÈ krky votF btorn leI sMq dfdU sfihb aqy bfkIaF ƒ vwK-vwK QfixaF ivc rwiKaf aqy agly idn 17 mfrc ƒ dupihr qwk kyNdrI jylH biTMzf ivKy aqy bfad ivc keI JUTy kysF ivc doÈI Tihrf ky iProËpur jylH ivc bMd kr idwqf igaf hY . do idnF dOrfn sMqF aqy sfQIaF ƒ Kfx leI kuwJ vI nhIN idwqf igaf aqy BuwKx Bfxy jylH cwkIaF ivc bMd rwiKaf igaf . sfzy mnuwKI aiDkfrF ƒ ikvyN roilaf igaf hY . ies bfry asIN aYc afr E dy cyarmYn zI aYs igwl, aYzvokyt aysosIeyÈn dy pRDfn s: nvikrn isMG aqy hor mnuwKI aiDkfrF sbMDI bxfeIaF geIaF jQybMdIaF ƒ apIl krdy hF ik Auh ies sfrI Gtnf dy vyrvy iekwTy krky swc dunIaF sfhmxy ilafAux aqy sfƒ iensfP duafieaf jfvy . bfdl srkfr dy puils pRÈfsn dy ËulmoN isqm dI hwd ieMnI vwD geI hY ik iswKI df pRcfr krn vfly, nfm jpx vfly sMqF ƒ jylHF ivc JUTy kysF aDIn bMd kr idwqf igaf hY aqy pMQ dy mOjUdf smyN sB qoN vwzy duÈmx aqy sfry DrmF qy Drm gRMQF df mËfk AuzAux, inMdf aqy ivroDqf krn vfly sOdf sfD ƒ votF lYx dI Kfqr srkfrI Èih idwqI jf rhI hY . ijnHF 8 iswKF Aupr 307 df JUTf mukwdmf drj kIqf igaf hY, Auh Aus smyN sMqF dy nfl vI nhIN sn sgoN Gtnf qoN bfad agly idn sMqF df pqf lYx leI kotÈmIr gurduafry ivKy afey sn . ijvyN sMq avqfr isMG sfDFvflf, sMq drÈn isMG dfdU sfihb, BfeI suKivMdr isMG siqkfr sBf, BfeI hrpfl isMG cImf, BfeI blijMdr isMG ieh Gtnf vyly hfËr vI nhIN sn . ieh sfrf kuJ s: pRkfÈ isMG bfdl ny gurmIq rfm rhIm ƒ KuÈ krn leI, AusdI icrokxI mMg ƒ pUrf krn dI Kfqr krvfieaf hY . ikAuN ik mIzIey ivc ipCly kfPI smyN qoN Cpdf af irhf hY ik sOdf sfD ny Ausdy pfKMz df ipCly lMby smyN qoN lgfqfr prdfPfÈ krdy af rhy sMq dfdU sfihb ƒ JUTy kys ivc Psf ky igRPqfr krn dI Èrq aDIn s: bfdl ƒ votF dyx df smJOqf kIqf hoieaf sI . bfdl srkfr ny ieh ‘bhfdrI Biraf kfrnfmf` krky sOdf sfD dI ieh mMg pUrI kr idwqI hY . hux iswK kOm dy jQydfrF, sMq mhFpurKF aqy iswK jQybMdIaF dy sfry Dfrimk aqy rfjnIiqk lokF df ieh PrË bx jFdf hY ik ÈRI akfl qÉq sfihb qoN jfrI hoey hukmnfmy ƒ lfgU krvfAux leI vcnbwD aqy idn rfq iswKI df pRcfr krn vfly, vwzI pwDr qy aMimRq sMcfr krvfAux vfly sMq bljIq isMG Kflsf ƒ iensfP idvfAux aqy sMq dfdU sfihb qy AunHF dy bfkI sfQIaF dI sfry kys rwd krvfky ibnF Èrq qurMq irhfeI krvfAux . gurbfxI dI byadbI krn vfly puils mulfjmF, Drm pRcfr vflIaF gwzIaF dI qbfhI krn vfly, aqy JUTy kys pfAux vfly aPsrF aqy srkfr ivruwD iswK afgU aqy smuwcf iswK pMQ afpxf bxdf PrË pCfnx, ijs nfl iswKI pRcfr krn vfilaF df mnobl hor Aucf ho sky . jykr hux vI smF nf sMBfilaf igaf qF pihlF qoN hI Gor muÈiklF nfl jUJ rhI iswK kOm inrfÈf dI zUMGI Kwz ivc izwg pvygI aqy pfKMzIaF df bolbflf ho jfvygf . sRI gurU gRMQ sfihb jI dy anuafeIaF aqy Kflsy dy bolbfly leI afAu hMBlf mfro aqy iensfP lAu .
jylr dI muawqlI leI iswKF vloN ajmyr `c ros mfrc, iensfÌ nf imlx `qy bMd dI cyqfvnI
iesy dOrfn iswK afgU guljIq isMG CfbVf ny afiKaf, ‘‘ieh bhuq hI idlkMbfAU vfrdfq hY ijs ny sfzy Dfrmk jËbfq ƒ ËÉmI kr idqf hY. ies Gtnf ƒ asIN iksy vI sUrq `c brdfÈq nhIN krFgy. BfvyN suKivMdr isMG kYdI hY pr Aus ƒ vI apxIaF Dfrmk rhu rIqF inBfAux df pUrf-pUrf hwk hY.`` pRdrÈn kr rhy iswKF ny jlUs dI Èkl ivc kulYktoryt vl jFidaF ies mfmly dI AuWc pwDrI jFc dI mMg kIqI. nirMdr isMG ny afiKaf ik sUby dI srkfr ƒ jyl aiDkfrIaF ivruD sÉq kfrvfeI krnI cfhIdI hY qF jo aijhI Gtnf muV ky nf vfpry. aivnfÈ isMG ny ikhf, ‘‘sfƒ jyl pRÈfsn dy inXmF nfl koeI srokfr nhIN pr iksy dy Dfrmk ivÈvfs ƒ ËÉmI krnf ivDfn dy Ault hY.`` iswKF ny ieksur ho ky ikhf, ‘‘jy sfƒ iensfÌ nf duafieaf igaf qF asIN agly hÌqy ajmyr bMd df swdf idaFgy.`` jylr ƒ muawql krn leI iswKF ny iËlHf mYijstryt ƒ iek Xfd pwqr vI idqf. iesy dOrfn iswK bIbIaF ny hqIBftf gurdvfrf ivKy hMgfmI mIitMg kr ky ÌYslf ilaf ik iksy ƒ vI Dfrmk rhu rIqF ivc dÉlaMdfËI dI iejfËq nhIN idqI jfvygI. bIbI blivMdr kOr ny afiKaf ik iswK leI kys rKxf Dfrmk mirafdf hY aqy kysF df kql pfp krn dy qul hY. ieh vI jfxkfrI imlI hY ik ies mfmly dI pVqfl krn vfly izptI ieMspYktr jnrl puils, mukuq ibhfrI pRoihq ny buwDvfr ƒ apxI rIport zI[jI[pI[ ƒ sONp idqI hY. mohflI, 19 mfrc (prdIp isMG hYpI): jylF `c 17 vrHy ibqfAux ipCoN BfeI rxjIq isMG kuwkI ƒ muV jyl Byjx dy adflqI ÌYsly dI inKyDI kridaF ÈRomxI akflI dl (pMc pRDfnI) ny ies leI bfdl aqy rvfieqI iswK lIzriÈp ƒ iËMmyvfr Tihrfieaf hY. ieQy jfrI ibafn `c dl dy jnrl skwqr qy ÈRomxI kmytI mYNbr BfeI hrcrn isMG burjhrI ny ikhf, ‘‘apxy jnm idn `qy lwKF df iekwT krn vfly muwK mMqrI s[ pRkfÈ isMG bfdl df kI ÌrË nhIN bxdf ik Auh kuwkI qy hornF iswK nOjvfnF dI sËf muafÌI leI isafsI dbfa bxf ky sMsd mUhry Drnf dyvy? kyNdr srkfr `c BfeIvfl hox aqy do vfr pMjfb dI swqf sFBx ipCoN s[ bfdl ƒ pqf nhIN ikhVf swp sMG igaf ik AunHF ny iswK bMdIaF dI koeI sfr nf leI. mihË apxy puwqr df isafsI kwd AuWcf krn dI icMqf `c zuwby s[ bfdl df iswK nOjvfnF pRqI vrqfa duÈmxI Biraf jfpdf hY. s[ bfdl dy hfx dI rvfieqI iswK lIzriÈp vI kuwkI aqy hornF iswK nOjvfnF ƒ hux qk sIKF ipCy zwky rwKx leI brfbr dI iËMmyvfr hY.`` AunHF ikhf ik srkfr dIaF pMjfb qy pMQ ivroDI nIqIaF, ÌYsly qy kfrvfeIaF sdkf hI 1984 ivc BfeI kuwkI sxy hËfrF nOjvfnF ƒ apxy sunihrI BivwK qy prvfrk jIaF ƒ Cwzxf ipaf. ‘‘ies qoN vwD qRfsdI hor kI ho skdI hY ik kuwkI vrgy hoxhfr, pVHy-ilKy nOjvfn ƒ apxI iËMdgI df lMmf smF jyl `c guËfrnf ipaf. jvfnI `c pYr rKidaF hI jyl cly jfxf aqy buZfpy dI dihlIË `qy pYr rwK ky kuwJ smyN leI bfhr afAuxf aijhf duKFq hY ijs ƒ kuwkI jF Aus dy mfpy hI mihsUs kr skdy hn. cfhIdf qF ieh sI ik srkfr ies duKFq ipCy apxI iËMmyvfrI kbUlidaF kuwkI, pRo[ divMdrpfl isMG Buwlr aqy hor anykF iswK bMdIaF ƒ irhfa kr ky AunHF dy muV vsyby `c mdd krdI pr ies dy Ault srkfr qy adflqF awj vI iswKF pRqI byruÉI vflI Bfvnf nfl kMm kr rhIaF hn. kfƒn df kMm sËf dyx dy nfl-nfl iensfÌ dyxf vI hY pr lgdf hY iensfÌ iswKF dI iksmq ivc nhIN.`` AunHF qÉq sRI dmdmf sfihb dy muwK syvfdfr igafnI blvMq isMG nMdgVH dI agvfeI `c isafsI qy Dfrmk jQybMdIaF vloN 22 mfrc ƒ sOdf sfD dy pMjfb ivcly swB qoN vwzy slfbqpury zyry ƒ bMd krfAux leI ivwZy Drm XuD morcy dI hmfieq kIqI qy ikhf ik dl ny BfeI dljIq isMG ibwtU dI agvfeI `c sfD df pKMz Gr bMd krfAux dy lMmy sMGrÈ `c mohrI rol adf kIqf hY. BfeI burjhrI ny pMQk jQybMdIaF ƒ apIl kIqI ik Auh slfbqpury qoN arMBy jf rhy morcy `c Èfml ho ky sfD dy pMjfb ivcly ivBcfrI awizaF ƒ bMd krfAux leI Ëordfr hMBlf mfrn.
lMzn gudrvfry dy agnI kFz bfry hornF DrmF dy nyqfvF vloN zUMGy duK df pRgtfvf
cMzIgVH, 19 mfrc (Ëfihdf) : bIqy idn pUrbI lMzn dy ielfky eIst aYNz dy gurdvfry dI iemfrq ƒ awg lgx dI mMdBfgI Gtnf sbMDI ijQy iswK BfeIcfry ivc kfÌI ros pfieaf jf irhf hY, AuQy dunIaF dy hornF DrmF dy nyqfvF ny vI ies nslvfdI Gtnf `qy zUMGy duK df pRgtfvf kIqf hY. ieMtr ÌyQ Ìorm dy siqkfrXog aYlngrIn, tfvr hymlYts kONsl dy nyqf luqÌr rihmfn aqy ielfky dy cIÌ suprzYNt pfl irkYNt ny bhuq Audfs lihËy `c afiKaf ik AunHF ƒ gurdvfrf iswK sMgq dI iemfrq ƒ puwjy nuksfn bfry sux ky bhuq hI sdmf puwjf hY. Xfd rhy hfrlya grUv ivc Ausfry ies gudrvfrf sfihb dI iemfrq bhuq hI iKwcpfAU sI qy ieh gurdvfrf lMzn dy gurdvfiraF ivcoN ivÈyÈ mhwqv rKdf sI. gurdvfrf sfihb dI iemfrq dy muV inrmfx leI eIst aYNz dy nyqfvF ny iswK BfeIcfry ƒ apxIaF syvfvF pyÈ kIqIaF hn. ieh gurdvfrf ipCly somvfr nslvfdI qwqF dI qMg soc df iÈkfr ho igaf sI. puils ies durGtnf ƒ iek rhwsvfdI duKFq vjoN lY ky iemfrq ivc dfÉl hoey GuspYTIey bfry rIportF ƒ afDfr bxf ky mfmly dI pVqfl kr rhI hY. GuspYTIey ny iemfrq dI pihlI mMËl `c iswK bIbIaF dy smfgm ÈurU hox qoN pihlF gupq qOr `qy awg lgf idqI sI. gurdvfrf pRbMDk kmytI dy mYNbr bUtf isMG smyq sfry nyqfvF ny iek sFJy ibafn `c afiKaf ik ielfky ivc BfeIcfrk eykqf aqy afpsI imlvrqn dI koeI Gft nhIN pr nslvfdI ivakqI df koeI vI Drm nhIN huMdf. ienHF sBnF nyqfvF df kihxf hY ik jy ieh agnIkFz iksy ÈrfrqI ansr dI Gtnf qoN vfpiraf sfbq ho jFdf hY qF sfƒ sfiraF ƒ sucyq ho jfxf cfhIdf hY aqy iekwTy ho ky ieh XkInI bxfAuxf cfhIdf hY ik aijhIaF GtnfvF muV nf vfprn qy ielfky ivc pihlF vflI BfeIcfrk sFJ pihlF vFg hI mËbUq rhy. ies agnI kFz ivc sRI gurU gRMQ sfihb dIaF pivwqr bIVF qy hor Dfrmk sfihq qbfh ho igaf hY. pqf lwgf hY ik kONsl aqy puils gurdvfry dy pRbMDkF nfl iml ky iksy dUjI jgHf `qy ismrn df pRbMD kr rhI hY.
bfdl cfr sItF jylHF `c bMd nOjvfnF ƒ dyvy-PYzryÈn
holy mhwly dy sMbD ivwc nfrvy c kIrqn drbfr sjfieaf igaf.
iqMn idn sMgqf ny bVy AuqsLfh nfl gurU Gr dI syvf kIqI vI afpxIaf hfjLrIaf lvfeIaf aqy gurU Gr dIaf KusLIaf pRfpq kIqIaf. lMgr syvf BfeI afqmf isMG dy pirvfr vlo kIqI geI. gurU Gr dI pRMbwDk kmytI dI pRDfn bIbI amndIp kor ,mIq pRDfn afqmf isMG. sYktrI kmljIq isMG,KjfncI lwKivMdrvIr isMG,bIbI suirMdr kor ,ipRQpfl kOr,bIbI divMdr kOr,BfeI ieMdrjIq isMG,BfeI crn isMG mwlI vwlo smUh gurU Gr iewkqqr hoeIaf sMgqf df qih idlo DMnvfd kIqf.
SIKH TRIBUNE vIrvfr 19 mfrc, 2009 iswK jQybMdIaF sVkF ’qy AuqrIaF BfeI dfdUvfl, BfeI cImf qy hornf isMGf dI irhfeI leI 23 qwk df altImytm ![]() ![]() iswK jQybMdIaF sVkF ’qy Auqr afeIaF aqy hyTF pMQ df rfh rokx leI lgfeI geI BfrqI puils
ies mOky mfhOl Aus smyN qxfapUrn bx igaf jdoN kuJ nOjvfnF ny KVy hoky ieh aYlfn kr idwqf ik ÈRomxI akflI dl ƒ biTMzf qoN iksy vI hflq ivwc ijwqx nhIN idwqf jfvygf. ies `qy gurdIp isMG ny AunHF ƒ ÈFq krdy hoey ikhf ik ieh vot styj nhIN blik pMQk styj hY, ijwQy rfjnIqI dI gwl nhIN cwl rhI hY blik iswKI dI gwl cwl rhI hY. ies mOky eyknUr Kflsf POj jnrl skwqr blDIr isMG, hrmIq isMG, guriekbfl isMG, Èyr isMG, sfDU isMG aqy BUcMg Kflsf ieMtrnYÈnl pRDfn minMdr isMG vI hfjr sn.
‘dIvy jgdy rihxgy` 12 apRYl ƒ jfrI hovygI
pMQk afgUaF vloN lfTIcfrj dI sÉq ÈbdF ivc inKyDI
BfeI jgqfr isMG hvfrf ƒ ÉUn dy irÈqydfrF qoN ibnF iksy ƒ imlx dI iejfjfq nhI
SIKH TRIBUNE buwDvfr 18 mfrc, 2009
ajmyr dI jyl ivc ihMdU aiDkfrIaf vloN iswK kYdI dy kys kql
rxieMdr ƒ biTMzf qoN itkt nf imly, ieh XkInI bnfAux leI bfdl ny itl df Ëor lf idqf
SIKH TRIBUNE mMglvfr 18 mfrc, 2009
hor muwK ÉbrF:-
hmly dy ros vjoN biTMzf-mfnsf-qlvMzI hfeIvy jfm
BfeI kuwkI bfry adflq dy PYsly nfl iswK nOjvfnF `c bygfngI dI Bfvnf hor vDygI : BfeI cImf
ÌiqhgVH sfihb 16 mfrc - 17 sfl df smF jylH ivc guËfr cuwky BfeI rxjIq isMG kuwkI dI adflq vloN Aumr kYd bhfl rwKx bfry ÈRomxI akflI dl pMc pRDfnI dy skwqr jnrl BfeI hrpfl isMG cImf ny ikhf ik iswKF pRqI dys dy isstm dy nfkfrfqimk rveIey kfrn iswK nOjvfnF pihlf hI inrfÈf dy aflm ivc hn qy hux adflq dy ies ÌYsly nfl AunHF dy mn ivc bygfngI dI hor vI Bfvnf pYdf hovygI. BfeI cImf ny ikhf ik adflq ny Aus sUrq ivc vI AunHF dI Aumr kYd bhfl rwKI hY jdoN lilq mfikn df pirvfr vI nhIN cfhuMdf ik BfeI kuwkI ies mfmly ivc hor ÈËf kwtx. BfeI cImf ny ikhf ik iswK kOm ny ibRitÈ Èfsn dy iKlfP sMgrfm ivc 90 PIsdI qoN vwD kurbfnIaF idwqIaF, dyÈ dIaF sImfvF dI suwriKaf dy mfmly ivc vI iswK sdf mohrI rhy hn pr iswKF dy mfmly ivc adflqF dy ies qrHf dy pwKpfqI ÌYsly iswK nOjvfnF ƒ inrfÈf dy aflm ivc Dwkdy hn. BfeI cImf ny ikhf ik lMmIaf sËfvF kwtx vfly kuwkI vrgy nOjvfn jdoN sFqmeI ZMg nfl apxI ijMdgI gujfrnf cfhuMdy hn qF dyÈ dy inËfm ƒ AunHF nfl aprfDIaF vflf rveIaF Dfrn nhIN krnf cfhIdf. jdik BfeI kuwkI Kud kih rhy hn ik Auh apxy BwivK df smF nOjvfnF ƒ shI syD dyx vwl lgfAuxf cfhMdy hn qy ies pwK ƒ vyKidaf adflqF ƒ cfhIdf sI ik BfeI kuwkI dI mdd AuWqy afAuNdIaF qy Aus vloN kwtI geI nrk vrgI jylH ijMdgI ƒ vI sfhmxy rwKdIaF pr dyÈ dIaF adlfqF ny ies mfmly ivc vI iswKF pRqI koeI inrpwK phuMc aKiqafr nhIN kIqI. isafsI lIzrF ny vI lgfqfqr iswK nOjvfnF pRqI nÌrq vflI nIqI aKiqafr kr rwKI hY BfeI cImf ny ikhf ik jykr dyÈ df isstm iswK nOjvfnF `coN bygfngI dI Bfvnf dUr krn leI ÈMjIdf hY qF ies vfsqy AunHf dy bxdy hwk dvyy iswK nOjvfnF nfl aKiqafr kIqf jf irhf aprfDIaF vflf vqIrf Cwz ky kuwkI vrgy iswK nOjvfnF nfl hmdrdI vflf rveIey, ijsdy Auh hwkdfr vI hn, Dfrn kry. AunHF ikhf ik anykF hI hor nOjvfn ijnHF ƒ isrÌ iswK hox kfrn jylHF ivc bMd kIqf igaf hY, dy mfmly vI smuwcf pMQ awgy ho ky cuwky.
hFsI Butfxf nihr ivvfd : hirafxf vwloN jbrI nihr qoVn df KdÈf
SIKH TRIBUNE somvfr 16 mfrc, 2009 jUn `84 dy ÈhIdF dI Xfd mnfAux leI 6 jUn ƒ sRI akfl qÉq sfihb `qy puwjo Kflsf aYkÈn kmytI vwloN sYmInfr `c 8 mqy pfs, sMq iBMzrF vfilaF, BfeI amrIk isMG ƒ ivDfn sBf `c ÈrDFjlIaF ByNt kIqIaF jfx, sfkf nIlf qfrf dI pfrlImYNt `c muafÌI mMgI jfvy jlMDr, 15 mfrc - 6 jUn 1984 ƒ Bfrq srkfr vwloN sRI drbfr sfihb `qy kIqy gey hmly, 25 sflF GwlUGfry ƒ smripq Kflsf aYkÈn kmytI dI agvfeI hyT aqy afl ieMzIaf iswK stUzYNts PYzryÈn (Bomf) dy pRbMDF 'sMq jrnYl isMG iBMzrF vfilaF dI BfeI amrIk isMG qy iswK nOjvfnF nfl gUVHI sFJ` ivÈy `qy krvfey gey sYmInfr dOrfn Éflsf aYkÈn kmytI dy knvInr BfeI mohkm isMG ny smUh iswK pMQ ƒ jUn `84 dy ÈhIdF dI Xfd mnfAux leI 6 jUn ƒ sRI akfl qÉq `qy phuMcx df swdf idwqf hY. AunHF dwisaf ik ies idhfVy ƒ mnfAux df pYgfm Gr-Gr phuMcfx leI lgfqfr smfgm jfrI hn aqy ienHF hI srgrmIaF qihq awj ieh sYmInfr krvfieaf igaf hY. sYmInfr ƒ sMboDn kridaF jQydfr kuldIp isMG vzflf ny ikhf ik pMQ dI agvfeI kr rhy Kflsf aYkst kmytI dy afgUaF ƒ hOsly nfl awgy vwDdy rihxf cfhIdf hY aqy BivwK inÈicq qOr `qy sfzy (pMQ) hwk ivwc Bugqygf. ies sYmInfr df pRDfngI BfeI mohkm isMG, BfeI eIÈr isMG (spuwqr sMq jrnYl isMG jI Kflsf iBMzrF vfly), BfeI qrlocn isMG (spuwqr ÈhId BfeI amrIk isMG), BfeI mnjIq isMG Bomf, BfeI blivMdr isMG KojkIpur, BfeI divMdr isMG soZI, afl ieMzIaf iswK stUzYNts PYzryÈn (pIr muhMmd) dy pRDfn BfeI krnYl isMG, BfeI srbjIq isMG jMmU, BfeI anUp isMG imnhfs (ÈRomxI akflI dl mfn), jQydfr isMG jgjIq isMG gfbf mfzn tfAUn jlMDr, BfeI srbjIq isMG sohl, BfeI pRBjoq isMG (dl Kflsf) vwloN kIqI geI. ies mOky smUh sfD sMgq `c mqy vI pfs kIqy gey. ienHF miqaf muqfibk pihly mqy rfhI srb sMmqI nfl awj df ieh iekwT pMjfb dy muwK mMqrI s[ pRkfÈ isMG bfdl ƒ purjor apIl krdf hY ik Auh 6 jUn 1984 ƒ Bfrq srkfr vwloN sRI drbfr sfihb `qy kIqy POjI hmly dI asMblI ivwc iek mqf pfs krky inMidaf kry aqy sMq jrnYl isMG iBMzrf vfilaf aqy BfeI amrIk isMG smyq smUh ÈhId hoey isMGF ƒ ÈrDfjlI ByNt kry qy ÈRI drbfr sfihb aMdr ÈhId hoey smUh isMGF dy pirvfrF joDpur dy njrbMdF, DrmI POjIaF dy muV vsyvy df pRbMD kry. asYbMlI hfl ivwc sMq iBMzrF vfilaF aqy BfeI amrIk isMG dIaF afdmkwd qsvIrF lfeIaf jfx. ies dy nfl hI iswK kOm qy pMjfb vwloN iek mqf pfs krky Bfrq srkfr ƒ Byijaf jfvy ik Auh pfrlImYNt ivwc ies hmly dI iswK kOm qoN mfPI mMgy. awj df ieh iekwT srb sMmqI nfl dUsry mqy rfhI Bfrq srkfr qoN purjor mMg krdf hY ik BfeI divMdr pfl isMG Buwlr BfeI jgqfr isMG hvfrf BfeI blvMq isMG dIaF PFsI dIaF sjfvF Kqm kIqIaF jfx. BfeI rxjIq isMG kuwkI smyq smUh iswK njrbMdF dy mukdmy vfps lY ky AunHF ƒ bfiewjq irhfa kIqf jfvy, ikAuik sMsfr df ieiqhfs hY ik jdoN do kOmF jF dysF dI lVfeI huMdI hY qF ies qoN bfad dovF iDrF ivwc iek smJOqf huMdf hY ijs qihq sB qoN pihlF iek dUjy dy jMgI kYdI irhfa kIqy jFdy hn iPr rjIv logovfl smJoqy qoN bfad iswK kOm dy jMgI kYdI irhfa ikAu nhIN kIqy jFdy? awj df ieh iekwT srb sMmqI nfl qIsry mqy rfhI kyNdr hirafxf aqy pMjfb srkfr ƒ purjor apIl krdf hY ik Auh zyrf srsf sfD dI lukvI ihmfieq bMd krky Aus dIaF srgrmIaF qy mukMml pfbMDI lgfAux qy Aus dI jmfnq rwd krvf ky Aus ƒ PV ky jylH ivwc suitaf jfvy. zyrf srsf sfD ivruwD igRPqfr kIqy smUh isMGF ƒ bfiewjq irhfa kIqf jfvy. awj df ieh iekwT srb sMmqI nfl cOQy mqy rfhI iswK nOjvfnF vwloN niÈaF ivwc gwlqfn hox, piqqpuxy df iÈkfr hox `qy zUMGI icMqf df pRgtfvf krdf hY aqy AunHF ƒ purjor apIl krdf hY ik Auh BfeI amrIk isMG dy nkÈy kdm qy cl ky kysrI inÈfn sfihb hyT iekwTy ho ky sRI gurU gRMQ sfihb jI dI ivcfrDfrf nfl juVx qy hornF ƒ joVx qF jo iswK kOm dI ivgVI ƒ svfiraf jf sky. awj df ieh iekwT srb sMmqI nfl pMjvyN mqy rfhI sRo[ gurduafrf pRbMDk kmytI ƒ apIl krdf hY ik ÈRI akfl qKq sfihb dy hyT bxfeI geI ÈhId gYlrI ƒ Kol ky ivwc sMq iBMzfrF vfilaF qy BfeI amrIk isMG smyq ÈRI drbfr sfihb ivKy ÈhId hoey smUh isMGF dIaF qsvIrF lf ky iswK pMQ ƒ smrpq kIqf jfvy. awj df ieh iekwT srb sMmqI nfl Cyvy mqy rfhI Bfrq srkfr qoN mMg krdf hY ik sMq iBMzrf vfilaF df qIr, irvflvr, vwzI qy CotI sRI sfihb, srbloh df kVf, ismrnf, BfeI amrIk dI sRI sfihb, srbloh df kVf qy smUh ÈhIdF dIaF aMiqm inÈfinaF afl ieMzIaf iswK stUzYNts PYzryÈn dy hvfly kIqIaF jfx qF jo ienHF ƒ iswK ajfieb Gr ivKy susoiBq kIqf jf sky. awj df ieh iekwT srb sMmqI nfl swqvy mqy rfhI srkfr qoN mMg krdf hY ik gilafrf skIm dI afV aDIn ÈRI drbfr sfihb dy afly duafly ijhVIaF ieiqhfsk QfvF Kqm kIqIaF geIaf sn. srkfr Auh spÈt kry ik Auh ikhVIaF ieiqhfsk QfvF sn. awj df ieh iekwT srb sMmqI nfl awTvyN mqy rfhI Bfrq srkfr qoN mMg krdf hY ik jykr POj jF KuPIaF eyjMsIaF vwloN sRI drbfr sfihb aMdr ÈhId hoey isMGF dIaF PotoaF lfhIaF geIaF sn qF Auh afl ieMzIaf iswK stUzYNts PYzryÈn dy hvfly kIqIaF jfx qF jo AunHF ƒ iswK ajfieb Gr jF ÈhId gYlrI ivwc ÈÈoBq kIqf jf sky. awj dy iekwT ivc afl ieMzIaf iswK stUzYNts PYzryÈn dy srpRsq s[ pRIqm isMG Brovfl skwqr jrnl s[ amrjIq isMG pTfnkot s[ hrivMdr isMG bwbl, s[ hrbKÈ isMG Bolf, s[ kuldIp isMG, gurmIq isMG rfmdfs, s[ mnmohn isMG sYNtI, aYzvokyt KuÈdIp isMG itvfxf, zf[ hirMdr isMG ibrk, s[ virMdr isMG DflIvfl, s[ suKivMdr isMG grcf, s[ qrlok isMG hrcovfl s[ iekbfl isMG PiqhgVH cUVIaF, s[ amrjIq isMG lfzf qrnqfrn, s[ guirMdr vIr isMG Kihrf, iCMdf lflpur, afnMdpur sfihb, s[ ipRqpfl isMG pfrs, s[ rfijMdr isMG PrIdkot, s[ guribkrmjIq isMG nfgrf, s[ kuljIq isMG Bfdso, s[ afigafkfr isMG aOjlf, s[ surjIq isMG ibwtU, s[ myjr isMG pMzorI, vVYc, s[ suKijMdr isMG mjITf,[ s[ rivMdr isMG mjITf, s[ jwsf isMG dolynMgl afid afgU PYzryÈn hfjr sn. jdik sRI akfl qÉq sfihb dy sfbkf jQydfr BfeI jsvIr isMG jI Kflsf ny sYmInfr `c puwwjI sMgq df DMnvfd kIqf.
pMjfb srkfr qy puils sOdf sfD df pfxI Brn lwgy
jQy[blvMq isMG nMdgVH dy ibafn nfl akflI dl leI musIbq KVHI hoeI
dwsxXog hY ik ienHF grm-iKaflI iDrF vwloN 22 mfrc ƒ zyrf isrsf sOdf dy slfbqpur vfly zyry qy hor zyiraF smyq ƒ bMd krvfAux leI iewk 11 mYNbrI mrjIviVaF dy jwQy Byjx df aYlfn kIqf hoieaf hY. ieh aYlfn AunHF hflfqF ivwc kIqf igaf hY, jdoN kuwJ idn pihlF hI sRI akfl qKq sfihb AuWpr hoeI pMj isMG sfihbfnF dI bYTk qoN bfad jwQydfr sRI akfl qKq sfihb BfeI sfihb BfeI igafnI isMG gurbcn isMG ny mIzIaf nfl gwlbfq kridaF spwÈt ÈbdF ivwc ikhf sI ik jykr sOdf sfD sRI akfl qKq sfihb qy af ky mfPI mMg lvy qF Aus ƒ mfPI dyx qy ivcfr kIqf jf skdf hY. iewQy ieh vI dwsxXog hY ik Aus idn pMj isMG sfihbfn ny KfVkU iDrF dy nyqf BfeI dljIq isMG ibwtU dmdmI tksfl dy muwK bulfry BfeI sfihb mohkm isMG qy hor jwQybMdIaF dy nyqfvF sOdf sfD dy vfd-ivvfd bfry koeI gwl suxn qoN ienkfr kr idwqf sI. ienHF nyqfvF ny iewk bYTk krky sOdf sfD iKlfP iewk afr-pfr dI lVfeI ÈurU krn df aYlfn kIqf hY. AuWDr ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vI jwQydfr nMdgVH dy ibafn aqy aYlfn qoN kfPI duKI aqy KPf hY. ies qrHF sRI mwkV jwQydfrF dI afpsI lVfeI ƒ afDfr bxf ky Èfied dl dy Bly leI idwqy jwQydfr nMdgVH dI CuwtI hI nf kr dyx, ijs sbMDI afDfr pihlF vI iqafr kIqf jf irhf hY, jdoN ik lMby smyN qoN jwQydfr nMdgVH df ruwK grm iKaflI iDrF vwloN Jukx kfrn mflvy dy keI sInIar akflI nyqf jwQydfr nMdgVH qoN aMdrKfqy kfPI ivroDI hn qy ieh nMdgVH dI CuwtI krvfAux leI kfPI nwT Bwj vI kr rhy hn. iewDr pMjfb ivwc pfrlImYNt coxF df mYdfn grm pY igaf, ijwQy sOdf sfD df Ëor hY, Auh biTMzf iËlHf hY, ijwQy bfdl pirvfr df koeI iewk pirvfrk mYNbr cox lV irhf hY. AunHF ƒ vI jwQydfr nMdgVH dy ibafn aqy aYlfn nfl isafsI Kimafjf Bugqxf pY skdf hY. ies qrHF lwgdf hY ik akflI dl dy pRDfn aqy ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn ies sbMDI koeI sKqI vflf ruwK qy rwveIaf apnfAux ikAuNik nMdgVH dI nIqI akflI dl ƒ lok sBf coxF ivwc nuksfn phuMcf skdI hY. ÌiqhgVH sfihb : KmfxoN sb izvIËn dy ipMz mnYlI ivc gRfm pMcfieq mnYlI, ÈRomxI akflI dl pMc pRDfnI aqy smfj syvI afrI[ sI[ ZMz vloN BrUx hwiqaf, dfj aqy niÈaF dI alfmq sbMDI iek ivcfr goÈtI krvfeI geI. iËkrXog hY ik ÌiqhgVH sfihb ivc lVikaF dy mulfblyy lVkIaF dI jnm dr sB qoN Gwt hY. ivcfr goÈtI ivc ieflky dy ipMzF dy pMc srpMc mYzIkl ivBfg dy aiDkfrI aqy akflI dl pMc pRDfnI dy afgU Èfiml hoey. ishq ivBfg ijlHf ÌiqhgVH sfihb vloN sInIar mYzIkl aPsr rfjyÈ kumfr cOhfn, zf[ ÈsI kFq aqy zf[ arimMdr kOr Èfiml hoey. sYmInfr ƒ sMboDn kridaF muwK mihmfn aqy ÈRomxI akflI dl pMc pRDfnI dy skwqr jnrl BfeI hrpfl isMG cImf ny ikhf ik nÈy sfzf srIrk qOr `qy hI nuksfn nhIN krdy sgoN sfƒ afqimk qOr `qy vI kmËor krdy hn. AunHF ikhf ik BrUx hwiqaf df iek muwK kfrn dfj dI smwisaf hY. guru sfihbfn vloN pyÈ kIqI jIvn jFc `qy pihrf nf dyxf vI iesdf iek kfrn hY qy iswK smfj ivc lVky qy lVkI ƒ brfbr mMinaf igaf hY pr lok ienFH gwlF ƒ Buwl rhy hn. AunHF ikhf ik smfj ƒ drpyÈ mOËUdf smwisafvF df hwl gurbfxI dy rsqy cl ky hI kwiZaf jf skdf hY. niÈaF bfry bolidaF AunHF ikhf ik ies vfsqy dyÈ df mOËUdf isstm qy rfjnIiqk lIzr ËuMmyvfr hn. jy asIN apxy smfj ƒ niÈaF qy smfijk kurIqIaF qoN rihq bxfAuxf cfhuMdy hF qF sfƒ apxy lokqMqirk hwk rfhIN ies isstm ƒ bdl dyxf cfhIdf hY. AunHF ikhf ik ijlHy dy hor vI ÈihrF aqy ipMzF ivc ies qrHF dy jfgrUkqf pRogrfm krvfey jfxgy. ies mOky do-do lVkIaF vfly aqy ijnHF dy ipCly Cy mhIny dOrfn bwcIaF ny jnm ilaf dy mfipaF ƒ snmfinq kIqf igaf qy AunHF ƒ apxy nF jIvn joqI skIm ivc drj krvfAux leI pyiraf igaf qF jo AunHF dIaF bwcIaF leI afriQk shfieqf jfrI kIqI jf sky. smfgm dOrfn klfkfrF ny gIqF qy vfrF rfhI ienHF smfijk kurIqIaf ivruwD avfË AuTfeI. ivcfr goÈtI ƒ hornF qoN ielfvf pRo[ afr[ sI[ ZMz, amrjIq isMG bzgujrF, lyKk suKdyv isMG klyr, drÈn isMG bYxI, styt aYvfrzI mfstr ikhr isMG, sfbkf blfk sMqI mYNbrF- gulËfr isMG aqy juJfr isMG afid ny vI sMboDn kIqf. ies mOky ielfky dy ipMzF dy srpMc s[ myvf isMG, sqnfm isMG, hrmIq isMG rivMdr isMG, suKdyv isMG, lfl isMG, suirMdr isMG pMc drÈn isMG bYxI, srpMc gurmuK isMG, imhr isMG bsI pTfxF qoN ielfvf ipMz DnOlf aqy burË dy srpMc aid phuMcy qy ienHF ƒ Xfd icMn dy ky snmfinq kIqf igaf.
|
|