vfps muwK pMny ’qy


Editorial

2, dsMbr, 2008

ihMdU awqvfd ƒ hvf dyx vfly ihMduvfdI nyqf vI jylHF `c suwty jfx muMbeI hmly dI aslIaq sfhmxy ilafAux dI loV

-prdIp isMG Éflsf


mflygfAuN DmfikaF aqy ienHF dy doÈI ihMdU awqvfdIaF bfry cl rhI jFc sbMDI jdoN ieh lyK iliKaf jf irhf sI qF muMbeI qoN Ébr af geI ik AuWQy dihÈqgrd hmlf hoieaf hY ijs ivc mflygfAuN DmfikaF dI jFc kr rhy eytIaYs muwKI hymMq krkry smyq hor keI puils aÌsrF ƒ mfr idwqf igaf hY. ies qoN ielfvf sO qoN vwD hor lok vI ies awqvfdI hmly ivc mfry gey hn. iewQy ieh vI dwsxXog hY ik hymMq krkry ƒ do idn pihlF 24 nvMbr ƒ Ausdf Gr bMb nfl Auzf dyx dI DmkI vI imlI sI qy 26 nvMbr dI rfq hoey ies hmly ivc Auh mfiraf vI jFdf hY. ieh gwl vI iksy qoN BuwlI nhIN ik mflygfAuN DmfikaF dI Aus vloN kIqI jf rhI jFc dy sbMD ivc kwtV ihMdUvfdIaF vloN krkry df lgfqfr sÉq ivroD ho irhf sI. muMbeI ivc hoieaf ieh qfËf hmlf ËrUrI nhIN ik Ausy musilm jQybMdI ny kIqf hovy ijs dy nF `qy ihMdI ivwc ijmyvfrI leI geI hY. ieh ijmyvfrI guMmrfhkuMn vI ho skdI hY. ies hmly dy qfr ihMdUvfdIaF nfl juVy hox qoN vI ienkfr nhIN kIqf jf skdf. krnl pRoihq ny afp mMinaF hY ik Ausny 500 ihMdU awqvfdI iqafr kIqy hn. dyÈ dIaF GwtigxqIaF aqy inrpwK hlikaF ƒ cfhIdf hY ik dyÈ dy isstm `qy dbfa pfAux qF jo ies hmly dy asl doÈIaF dI scfeI dunIaF sfhmxy ilaFdI jf sky. AupRokq Gtnf ƒ smJxf hovy qF ipCly sfl ‘tfeImË afÌ ieMzIaf` ivc iek musilm nOjvfn dI CpI hwzbIqI rfhIN dwisaf igaf sI ik ikvyN eyjMsIaF musilm nOjvfnF ƒ vrqdIaF hn qy ies qrHf mfr igrfAuNdIaf jF igRÌqfr kr lYNdIaf hn.
gwl cl rhI sI mflygfAuN DmfikaF dy doÈIaF bfry, ies sbMD ivc hux qwk drËn dy krIb ihMdU awqvfdIaF ƒ igRÌqfr kIqf jf cuwikaf hY. hux qwk ienHf lokF dy KuwlH ky afey BydF ny ijQy Bfrq aMdr ÌYl rhy ihMdU awqvfd df KUMKfr ichrf sfhmxy ilaFdf hY AuWQy Bfjpf qy hornF ihMdUvfdI toilaF vloN ienHF KUMKfr ByVIaF dI mdd leI awgy af jfx nfl ieh gwl pUrI dunIaF awgy spÈt hoxI ÈurU ho geI hY ik Bfrq ivc gYr ihMdUaF df BwivK Kqry qoN KflI nhIN. eytIaYs vwloN sfDxI pRigaf Tfkur ƒ igRÌqfr kIqy jfx dy qurMq bfad Bfjpf, afraYsaYs aqy ihMdU jfgrx mMc vrgy toilaF ny ies nfl apxy iksy sbMD qoN hI ienkfr kr idwqf sI. pr kuJ idnF dy vkÌy bfad inrdoÈ muslmfnF dI kfql ies ihMdU sfDxI qy hornF ihMdU awqvfdIaF ƒ ienHF iÌrkU toilaF ny ‘ihMdU Bfrq` dy hIroaF vjoN pyÈ krnf ÈurU kr idwqf.
hflF ik eytIaYs vloN adflq ivc ienHF awqvfdIaF ivruwD bhuq hI Tos sbUq pyÈ kIqy gey hn ijnHF ivwc ies sfDxI vloN POj dy ihMdU aiDkfrIaF dI mdd rfhIN ihMdU nOjvfnF ƒ awqvfd dI tRyinMg dyx dy sbUq vI Èfiml hn aqy ies bfry krnl pRoihq ny vI nfrko tYst ivc mMinaf hY ik Ausny 500 ihMdUaF ƒ awqvfd dI tRyinMg idwqI hY. pRigaf sfDxI dI mflygfAuN DmfikaF dy hI iek muwK doÈI rfmjI nfl hoeI iek lMbI gwlbfq dI irkfrizMg vI pyÈ kIqI ijs ivc sfDxI rfm jI ƒ spwÈt puCdI hY ik DmfikaF sbMDI myrf motr sfeIkl imilaf hY mYN puils ƒ kI jvfb dvF. Auh ieh vI puwCdI hY ik Dmfky ivwc ieMny Gwt lok ikAuN mry hn? motr sfeIkl BIV ivwc ikAuN nhIN lgfieaf. 26 nvMbr ƒ dyr Èfm eytIaYs ny DmfikaF dy iek hor muwK doÈI idXfnMd pFzy df lYptfp mkokf adflq ivc pyÈ kIqf ijs ivc pRigaf sfDxI, krnl pRoihq aqy idXfnMd pFzy vloN mflygfAuN DmfikaF qoN pihlF kIqI geI iek mIitMg dI vIzIE vI Èfiml hY. ies vIzIE ivc ieh ihMdU awqvfdI afrzIaYks, hwQgoilaF, lMbI dUrI qwk mfr kr skx vfly hiQafrF, zYtonytrs aqy rsfiexF afid bfry slfhF kr rhy hn. ies qoN ielfvf idXfnMd pFzy ies lYptfp ivwc mflygfAuN DmfikaF qoN bfad ieh kihMdf ivKfieaf igaf hY ik “sPl ho igaf, bhuq vDIaf.” lYptfp ivcoN eytIaYs ƒ ieh jfxkfrI vI imlI hY ik ienHF ihMdU awqvfdIaF ny mflygfAuN DmfikaF dI ÈfiËs iek mMdr ivc bYT ky rcI sI.
eytIaYs vloN adlfq ivc pyÈ kIqy gey bhuq hI puKqf sbUqF qoN pqf cldf hY ik ienHF ihMdUvfdIaf ny dyÈ ivwc GwtigxqIaF Kfs kr muslmfnF ivruwD hor vI keI awqvfdI kfrvfeIaF krnIaF sn. ipCly idnIN pMjfb kysrI ny vI iek ihMdU kwtVvfdI df ienF awqvfdIaF dy kIqy kfiraF dI slfhxf krdf lyK Cfp ky ienHF lokF dy doÈI hox dI gwl `qy afp hI mohr lgf idwqI hY. ies qoN ielfvf krnl pRoihq vloN sIbIafeI awgy kIqy gey iek aihm ieMkfsÌ qoN ieh gwl vI sfhmxy afeI hY ik ivÈv ihMdU pRIÈd df muwKI pRvIn qogVIaf vI aiBMnv Bfrq ƒ PMz muhweIaf krvfAuNdf sI. Ausny krnl pRoihq ƒ Ìon kr ky puwiCaf vI sI ik mflygfAuN bMb DmfikaF dI jFc kOx kr irhf hY. ies qoN ielfvf kFgrs dy sInIar nyqf idgivjy isMG ny gujrfq dy bdnfm muwK mMqrI nirMdr modI `qy doÈ lgfAuNidaF ikhf hY ik Auh sfDvIN dI sUrq siQq sMsQf ƒ Dn muhfeIaf krvf irhf hY. iesy kfrn pRigaf sfDvIN ny gujrfq ivDfn sBf coxf dOrfn modI dy hwk ivwc Ëbrdsq cox pRcfr kIqf sI. gujrfq dy jMmU ksmIr qoN pI[zI[pI[ dy srpRsq muwK mMqrI muPqI muhMmd seId ny sUby dy sfbkf rfjpfl aYs[ky[ isnhf qy vI bhuq gMBIr doÈ lgfieaf hY ik mflygfAuN bMb Dmfky df doÈI idXfnMd pFzy sfbkf rfjpfl kol Tihiraf sI. ienHF qwQF qoN aMdfËf lgf skdy hF ik srkfr aqy BfrqI inËfm aMdr bYTI ihMdU lfbI iks hwd qwk srkfrI sfDnF aqy pYsy rfhIN ihMdU awqvfd ƒ hwlfÈyrI dy ky iesƒ vDfAux `qy lwgI hY. ies hflq ivc AupRokq ivakqIaf ƒ vI kyÈ drË kr ky igRÌqfr krnf kI ËrUrI nhIN ho igaf? ieQoN qwk ik lokF ƒ jfnvr smJdf hoey AunHF ƒ ijMdgI ijAUx dI klf isKfAux df ZONg rcx vfly rvI ÈMkr dy pMcmVI kYNp ivc vI awqvfd dI tRyinMg idwqy jfx dI sUcnf sfhmxy afeI sI. iek tIvI cYnl `qy ies sbMDI Ébr pRsfirq hox qoN bfad rvI ÈMkr ny iek pRYs ibafn jfrI krky pMcmVI ivc iksy kYNp dy lwgy hox qoN hI ienkfr kr idwqf sI qy bfad ivc Ausy idn iek pRYs kfnÌrMs ivc pMcmVI ivc kYNp lwgy hox dI gwl mMnI vI leI qy ikhf ik sfzy kYNp ivc qF isrP Xog sfDnF dI tRyinMg idwqI jFdI sI, iesqoN ielfvf AuQy kI huMdf sI Aus bfry mYƒ (rvI ÈMkr ƒ) koeI jfxkfrI nhIN. pihlF kYNp lwgy hox qoN hI mukr jfxf qy bfad ivc gol mol krky mMn vI lYxf keI svflF ƒ jnm idMdf hY ik ihMdU Drm gurUaF ƒ vI jFc dy Gyry ivc ilaFdf jfxf cfhIdf hY. bhuq kuJ inkl ky sfhmxy afvygf. ies cl rhy mfmly dOrfn iek ieh mMg vI AuWTx lwgI hY ik lfl ikRÈn azvfnI qy hor ihMdUqvI nyqf ihMdU awqvfd dy pwK ivc bol ky dyÈ ivc ihMdU awqvfd ƒ hvf dy rhy hn ies leI aijhy lokF ƒ vI jylH ivwc suwtxf ËrUrI ho igaf hY ies qrHF krky pRDfn mMqrI mnmohn isMG apxy `qy lgfieaf jf irhf kmËor pRDfn mMqrI hox df doÈ vI Do dyxgy.
ienHF doÈIaF iKlfP ieMny puKqf sbUqF aqy adflqF sfhmxy AunHF dy iekbflIaf ibafnF qoN bfad vI Bfjpf qy hor GtigxqIaF dy aYlfnIaF duÈmx ihMdU toly KuwlH ky ienHF ihMdU awqvfdIaF dI mdd `qy af gey hn. sgoN ienHf ƒ inrdoÈ grdfn ky cl rhI kfƒnI kfrvfeI ƒ “ihMdUaF `qy Ëulm” df nF dyxf ÈurU kr idwqf hY. jdoN kuJ muslmfn BfeIcfry dy lokF ny idwlI dy bftlf hfAUs muTByV mfmly dI inaFiek jFc dI mMg kIqI sI qF Bfjpf ny ieh kih ky ies mMg df ivroD ÈurU kr idwq sI ik ies nfl awqvfdI vfrdfq dI jFc pRBfivq hovygI pr hux ihMdU awqvfdIaF dy mfmly ivwc Bfjpf Kud inaFiek jFc dI mMg kr ky kI awqvfdI vfrdfq dI jFc ƒ pRBfivq nhIN kr rhI? ieh ienHF lokF dI kmInypx dI hwd vI AulMG jfx dI ivrfsqI irvfieq hI pRqIq huMdI hY. ieMnf hI nhIN ihMdUvfdIaF dy ho rhy nfrko tYst vI Bfjpf qy iesdIaF sfQx iDrF qoN brdfÈq nhIN ho rhy. ienHF dI dlIl vyKo ik -“jdoN iksy muslmfn doÈI df nfrko tYst nhIN kIqf jFdf qF ihMdUaF nfl ieh vDIkI ikAuN ho rhI hY?” ieh lok aijhI ÌwPy kuwtxI dlIl ieh gwl cMgI qrHf jfxdy hoey vI dy rhy hn ik muslmfnF aqy iswKF dy mfmilaF ivc nfrko tYstF dI loV hI koeI nhIN rih jFdI. AunHF qoN ihMdUaF vFg nfrko tYstF vrgy siBak ZMgF rfhIN puwCigwC nhIN huMdI. ieMtYrogyÈn sYNtrF ivc jo kuJ iswKF aqy muslfmnF nfl bIqdI hY Ausdf aMfdfËf ieh lok supny ivwc vI nhIN lgf skdy. azvfnI vrgy ihMdUvfdIey cMgf krn qF Kud hI ieh mMg rwK dyx ky ihMdU awqvfdIaF dy nfrko tYst nf kIqy jfx sgoN AunHf nfl vI AuhI “cMgf” slUk kIqf jfvy jo iswKF-muslmfnF aqy AunHF dIaF DIaF BYxf nfl ieMtYrogyÈn sYNtrF ivwc kIqf jFdf hY. ibnf Èwk iswK aqy muslmfn vI ieho cfhuxgy. azvfnI Kymf qF kdy ieh gwl nhIN cfhygf ik ihMdU awqvfdIaF nfl ieMtYrogyÈn smyN kIqf jFdf jvfeIaF vflf slUk iswK jf muslfmfn kYdIaF nfl vI kIqf jfvy.
23 nvMbr ƒ mkokf adflq ivc pyÈI dOrfn sfDxI pRigaf Tfkur aqy Ausdy sfQIaF ny eytIaYs qy isry dy JUTy ielËfm lgf idwqy ik eytIaYs ny puwiCigwC dOrfn AunHF dI mfr-kutfeI kIqI hY. sfDxI ny qF iewQoN qwk ikhf ik Ausƒ inrvsqr krky puwTf tMgx dI DmkI vI idwqI geI. iPr kI sI BfrqI adflq ny qurMq ienHf awqvfdIaF ƒ inaFiek ihrfsq ivwc Byj idwqf. dyÈ dy iËafdfqr lokF dI ieho rfey hY ik eytIaYs `qy lgfey gey ielËfm JUTy hn. dUjy pfsy iswKF aqy muslmfnF ƒ puwCigC dOrfn burI qrHF nfl kutmfr kIqI vI jFdI hY. ihMdU sfDxI qF inrvsqr kr ky kutx dI DmkI dy doÈ lgf rhI hY pr iswK qy musilm aOrqF ƒ AunHF dy pirvfr dy purÈ mYNbrF sfhmxy inrvsqr kr ky qwÈdd kIqf jFdf irhf hY kI AunHF dy mfmly ivwc kdy adflqF dI idl nhIN psIijaf? AunHF df drd kdy iksy adflq ny ikAuN mihsUs nhIN kIqf? asl ivc gwl qF ieh hY ik ienHf awqvfdIaF ivruD sbUqF ƒ JUT grdfn ky qy ienHF dy iekbflIaf ibafnF ƒ dihÈq dy sfey hyT idwqy gey kihky Kuwly Cwz dyx dI kvfied qF aMdr Kfqy ÈurU vI ho cuwkI hY aqy iesdf ieÈfrf qF asIN 26 akqUbr dI sMpfdkIivwc hI kr idwq sI. ( ieh sMpfdkI ajy vI iesy vYb pyj ’qy "qF ik mUMh ivKfAux Xogy ho jfeIey " dy isrlyK hyT lwgI hoeI hY). pfTk Kud aMdfËf lgf lYx ik ienHF kwtV ihMdvfdIaF awgy dyÈ dI jf iesdy isstm dI hYsIaq kI hY! sgoN isstm qF ienFH lokF dI rKyl bx cuwikaf hY. kI ieh Èrm vflI gwl nhIN ik iek juMmyvfr surwiKaf aiDkfrI ies mfmly ivwc Kud lfl ikRÈm azvfnI kol phuMc kr ky Ausdy ‘iÈkvy` dUr krn dI koiÈÈ krdf hY.
Bfjpf dy mukfbly akflI koVvyN df hfl vyKo. iek pfsy qF inrdoÈ lokF df KUn vhfAux vfly ByVIaF ƒ Bfjpf inrdoÈ grdfn ky bcfAux leI kfhlI hoeI peI hY qy dUjy pfsy iswK kOm dI qrfsdI vyKo apxy hwkF leI mr imt gey jf lMby smyN qoN jylHF ivwc rul rhy iswK akflI dl bfdl leI swcmuwc dy awqvfdI bx cuwky hn. Kud ihMdU awqvfdIaF dy hwk ivwc KVHI Bfjpf qoN zrdf hoieaf bfdl tolf blI df bkrf bxfey jf rhy iswKF dy hwk ivwc bol skx dI Ëurq nhIN kr pfAuNdf. puils BfvyN ikMny hI iswK nOjvfnF ƒ sOdf sfD jF hor kysF ivc JUTy doÈ lgf ky igRÌqfr kr lvy pr pMQ dy KUn bdly isafsq dy isKr `qy cVHy ienHF aikRqGxF ƒ koeI Ìrk nhIN. ikAuN ik ienHF lokF ƒ pMQ dIaF votF qwk mqlb hY pMQ qwk nhIN. ihMdUvfdIaF vloN eytIaYs qy lgfey gey kuwtmfr dy doÈ qF ihMdU afgUaF kfrn mIzIey ivc af ky crcf df ivÈf bx gey qy adflq vI ienHF df pRBfv kbUl geI pr isKF dI QfixaF ivc huMdI durgqI nf kdy Ébr bxdI hY qy nf hI adflqF jF kfƒn dI nËr ivc iesdI koeI aihmIaq hY ikAuNik AunHF dI pwT `qy koeI ÈkqIsflI rfjsI iDV nhIN KVHI jo mfmlf cuwk sky. iewQy ihMdUvfdIaF vloN qF adflqF sfhmxy kIqy gey iekbflIaf ibafn vI ‘dihÈq dy sfey` hyT ley gey ibafn bx jFdy hn pr dUjy pfsy pRo[ divMdr pfl isMG Buwlr ivruwD koeI iek vI gvfhI nf BugqI hovy pr Ausdf puils ihrfsq ivc BfrI qÈwdd dOrfn ilaf igaf ibafn hI adflqF leI Ausƒ ÌfsI dI ÈËf dyx leI kfÌI hY.


30, akqUbr, 2008

azvfnI pfglpn vwl
pRDfn mMqrI aqy XUpIey dI cyarprsn bIbI sonIaF gFDI ƒ ihMdU awqvfd dy hmfieqIaF ƒ qurMq igRPqfr krky krVy kfƒnF muqfibk jylHIN suwtxf cfhIdf hY. ies nfl AunHF ivruwD kmËor pRDfn mMqrI dy lwg rhy doÈ TIk ho jfxgy.

gurdIp isMG
muwK sMpfdk awj dI avfË

ihMdU ‘sMinafsx` lYPtInt krnl, ÈMkrfcfrIaf dieafnMd, sfbkf POjI aÌsr aqy hornF vwloN dyÈ ivwc kIqy bMb DmfikaF dI sfiËÈ nMgI hox aqy aprfDIaF dI igRÌqfrI qoN bfad Bfjpf afgU azvfnI pfglpn dy rfh qur ipaf hY. Bfrq dyÈ dy lokF dIaF BIVF AuWpr bMb Dmfky krky KUn zolHx vfilaF dy hwk ivwc KVy hox qoN spwÈt hY ik Bfjpf kyvl iPrkfpRsq, jƒnIaF, qfnfÈfhI ruJfn rwKx vflI pfrtI nhIN sgoN pfglpn dy rsqy AuWpr cwlx vflI pfrtI vI hY. BfrqI nfgirkF df bMb DmfikaF rfhIN kqlyafm krn vfilaF ƒ shI krfr dy ky azvfnI bMb DmfikaF dI iswDI hmfieq kr irhf hY. azvfnI dIaF nËrF ivwc muslmfn nf qF Bfrq dy nfgirk hn aqy nf hI mnuwK hn. mfnvqf df bgYr kfrn KUn zolHx vfilaF dI hmfieq krnf pfglpn dI kfrvfeI hY. ieh hmfieq Bfrq dy lok rfj dy sB qoN ÈkqIÈflI ahudy pRDfn mMqrI dy dfavydfr vloN krnf bhuq duwKdfiek, inMdxXog aqy dyÈ ivwc BfrI mfnvIN qbfhI dy sMkyq hn. Bfjpf srkfr vyly ijhVf potf kfƒn bxfieaf igaf sI, Aus ivwc spwÈt qOr `qy drj hY ik dihÈqgrd kfrvfeIaF krn vflf koeI vI ivakqI iswDy jF aiswDy qOr `qy shfieqf krdf hY jF AuhnF dI ÈlfGf krdf hY, Aus AuWpr potf lfAuxf cfhIdf hY. azvfnI vwloN bxfey kfƒn muqfibk Kud azvfnI, rfj nfQ isMG, mlhoqrf aqy hor ihMdU sfD-sfDxIaF aqy Bfjpf afgU ijhVy tYlIivËnF AuWpr ihMdU dihÈqgrdF dI hmfieq kr rhy hn AuhnF ivruwD jykr potf nhIN qF hor ZuwkvyN qy krVy kfƒn muqfbk AuhnF ƒ igRPqfr krnf ËrUrI hY. bfbrI msijd ZfAux qoN bfad sRI azvfnI aqy ihMdU sfD-sfDxIaF ijnHF ny bfbrI msijd ZfhI AuhnF ivruwD sÉq kfrvfeI hoxI cfhIdI sI, pRMqU Aus vyly dy pRDfn mMqrI sRI nrismf rfE bI[ jy[ pI[ nfl imly hoey sn. ies kfrn azvfnI aqy Ausdy sfQIaF ivruwD kfrvfeI nhIN ho skI, pRMqU awj dy pRDfn mMqrI sR[ mnmohn isMG aqy XU[ pI[ ey[ dI cyarprsn bIbI sonIaF gFDI ƒ ihMdU awqvfd dy hmfieqIaF ƒ qurMq igRPqfr krky krVy kfƒnF muqfibk jylHIN suwtxf cfhIdf hY. ies nfl bIbI sonIaF gFDI qy mnmohn isMG ivruwD kmËor pRDfn mMqrI dy lwg rhy doÈ TIk ho jfxgy. ies leI gRih mMqrI sRI iÈvrfj pfitl ƒ htfAuxf vI ËrUrI hY. iehnF kfgËI ÈyrF ƒ jykr jylHF ivwc bMd kIqf jfvy qF iewk mhIny dy aMdr-aMdr muafÌI mMg lYxgy. aYmrjYNsI smyN vI afr[ aYs[aYs[ dy sfry vrkrF ny iewk mhIny dy aMdr-aMdr ro-ro ky muafPIaF mMgIaF qy jylHF ivwcoN irhfa hoey. asIN bydoÈF dy kqlyafm dy ivroDI hF, ieh kql BfvyN iswK jQybMdI vwloN kIqy jfx jF muslmfn jQybMdI vwloN, kÈmIrIaF vwloN, nfigaF vwloN, asfmIaF vloN, qfimlF vloN jF nkslvfVIaF vwloN kIqy hox. hiQafrbMd jQybMdIaF df ros aqy sMGrÈ BfvyN vfjb vI ikAuN nf hovy, pRMqU bydoiÈaF df KUn zolx ƒ shI krfr nhIN idwqf jf skdf. iewQy ieh qwq vI Kfs qOr qy ivcfrn vflf hY ik kÈmIrI, iswK, nfgy, asfmI aqy qfiml afid qF afpxy vwKry suqMqr dyÈ leI lVfeIaF lV rhy hn, pRMqU ihMdU sfD-sfDxIaF ikAuN Dmfky kr rhy hn?
awj dyÈ ivwc ihMdU BfeIcfry dI bhu igxqI hY. dyÈ iewk vwzf sfmrfj bx cuwikaf hY, ies leI pRfeIvyt ihMdU POjIaF vwloN hiQafr cuwkxy smJ qooN bfhr dI gwl hY. ies qoN lwgdf hY ik Auh Gwt igxqIaF ƒ dyÈ ivwc svIkfr krn ƒ iqafr nhIN Auh kyvl ihMdU rfj hI nhIN cfhuMdy sgoN Bfrq ivwc kyvl ihMdUaF dI hI vsoN cfhuMdy hn. 18 kroV muslmfnF, eIsfeIaF, boDIaF aqy iswKF ƒ Kqm krnf qF aOKf hI nhIN sgoN asMBv hY . kI Bfjpf dyÈ dy hor tukVy krky 1947 vFg afbfdIaF df Drm dy aDfr `qy qbfdlf krnf cfhuMdI hY? kI Bfjpf ihMdU vsoN vflf dyÈ bxfAux leI dyÈ dy hor tukVy krnf cfhuMdI hY?
azvfnI ny iËMdgI ivwc iewk vfr swc boilaf Auh vI Bfrq dI DrqI qy nhIN, sgoN pfiksqfn jf ky AuhnF ikhf jnfh iPrkfpRsq afgU nhIN sn. ies df afr[ aYs[ aYs[ `qy ihMdU jQybMdIaF ivwc bhuq rOlf micaf. ieh aslIaq vI hY ik jnfh dyÈ dI vMz nhIN cfhuMdy sn. mhFqmf gFDI ny sqf dI vMz leI jvfhr lfl qy jnfh ƒ vfro-vfrI pRDfn mMqrI dy ahudy qy ibrfjmfn hox leI PfrmUlf pyÈ kIqf. ies PfrmUly ƒ jnfh ny rwd nhIN kIqf sgoN jvfhr lfl qy sR[ pftyl ny rwd kIqf. jvfhr lfl dyÈ AuWpr hkUmq krn leI bhuq kfhly sn ies leI Auh jnfh ƒ vwK krnf cfhuMdy sn. ihMdU nyqfvF dIaF nIqIaF kfrn hI jnfh ny vwKry dyÈ dI mMg kIqI. ies vfry anykF ieiqhfsk AudfhrnF mOjUd hn. Bfrq dy aËfdI dy ieiqhfs ƒ bhuq qroiVaf-mroiVaf jf irhf hY. aslI nfiek ieiqhfs ivwcoN gfieb kIqy jf rhy hn. nklI aqy aMgryË tozIaF ƒ nfiek bxfieaf jf irhf hY. ijvyN ZuwzIikaF vfly lflf lfjpq rfey dI idl dI dOry kfrn mOq hoeI Ausƒ ibnF kfrn hI aMgryË dy qÈwdd kfrn ÈhId bxf idwqf igaf. ieh iewk vwKrf ivÈf hY. asIN XU[ pI[ ey[ srkfr vwloN bI[ jy[ pI[ nyqfvF nfl vrqI jf rhI nrmI vfry zUMGf duwK pRgt krdy hF. jykr iehnF afgUaF ƒ sÉqI nfl dbfieaf nf igaf qF ies dy Kqrnfk nqIjy inklxgy. jykr ieh mMn vI ilaf jfvy ik sRI azvfnI pRDfn mMqrI bx jfxgy qF kI AuhnF ƒ kfƒn aqy sMivDfn df rfj Éqm krky Gwt igxqIaF ƒ kql krn df aiDkfr iml jfvygf? suprIm kort vloN sfDI hoeI cuwp vI icMqf df ivÈf hY. ihtlr dy aMq ƒ vI Xfd rwKxf cfhIdf hY. Ausny nslI afDfr `qy kqlyafm kIqf, aMq KudkuÈI kIqI aqy dyÈ dy toty-toty krvfey. Bfjpf ijs rfh AuWpr cwl rhI hY Ausdf aMq KfnfjMgI, mfnvqF df vwzf duKFq vfprn aqy dyÈ df keI ihwisaF ivwc vMizaf jfxf XkInI nqIjf hovygf. ihMdU BfeIcfry ivwc vwzI bhu igxqI shI socx vflI hY. AuhnF ƒ Bfjpf dy pfglpn ivruwD afvfË AuTfAuxI cfhIdI hY. ies nfl hI dyÈ aqy mfnvqf df Blf hY.

(awj dI avfË ivwcoN DMnvfd sfihq)


26 akqUbr, 2008

ihMdU awqvfdIaF dI igRÌqfrI ipwCy BfrqI inËfm df asl swc
qF ik mUMh ivKfAux Xogy ho jfeIey

mMbeI dy awqvfd rokU dsqy (ey[tI[aYs[) ny mflygfEN aqy gujrfq dy modfsf ivwc hoey bMb DmfikaF, ijnHf ivwc keI inrdoÈ muslmfn mfry gey sn, dy sbMD ivwc pRIigaf isMG nF dI iek ihMdU awqvfdx sfDxI ƒ ihrfsq ivwc ilaf hY. agly idn ies dy iqMn hor sfQIaF ƒ vI igRÌqfr kIqf igaf. ienHF awqvfdIaF ƒ bcfAux leI ijwQy bhuq sfry ihMdU kwtVpMQI awgy af gey hn AuWQy hI afr[aYs[aYs, ihMdU jfgrn mMc ny ies sfDxI nfl apxy iksy sbMD qoN pwlf JfV ky iek qrHF nfl Ausdy awqvfdI kfrvfeIaF ivwc Èfiml hox dI gwl spwÈt kr idwqI hY.ey[tI[aYs[ ƒ ienHF DmfikaF ivwc ies sfDxI dI muZlI ÈmUlIaq bfry Tos sbUq imly hox dIaf ÉbrF vI hn ijs ivwc ienHF DmikaF dI ies ÈfijÈ df prdfPfs krdI 400 imMt dI typ vI Èfiml hY. ey[tI[aYs[ vloN kIqI geI muwZlI jFc qoN ieh Kulfsf vI hoieaf hY ik ieh sfDxI pUny qoN 25 iklomItr dUr isMGgVH dy jMglf ivc ihMdU awqvfdI dsqy iqafr kr rhI sI qy ihMdU nOjvfnF ƒ sfl 2000 qoN hI ienHf jMglF ivwc ÌOj dy irtfierz ihMdU aiDkfrIaF dI shfieqf nfl GwtigxqIaF ivruwD awqvfdI kfrvfeIaF leI isKlfeI vI dy rhI sI. ijs ivwc ihMdU kwtVpMQI nOjvfnF ƒ hiQafr clfAux, afr[zI[aYks[ afid nfl bMb bxfAux qy Ausƒ clfAux dI isKlfeI vI Èfiml sI. ienHF awTF sflF ivc ieh ihMdU awqvfdx hux qwk ikMny ihMdU awqvfdI iqafr kr cuwkI hovygI iesdf aMdfËf ies gwl qoN lgfieaf jf skdf hY ik hr gruwp ƒ 20 qoN lY ky 25 idnF qwk isKlfeI idwqI jFdI sI. hux svfl pYdf huMdf hY ik ienHf lokf ƒ afr[ zI aYks[ vrgI smgrI qy mihMgy hiQafr kOx muhweIaf krvfAuNdf sI? inrsMdyh pfiksqfn qf ieh gwl soc vI nhIN skdf ik Auh muslfmfnF iKlfP hI ihMdU dihÈqgrd iqafr krny ÈurU kr dyvy. ibnF Èwk ies ipwCy ihMdUqvI lfvy nfl BrpUr BfrqI KuPIaf eyjMsIaF df hI hwQ ho skdf hY hor iksy df nhIN. vrnf ies dyÈ ivwc GwtigxqIaF ivruwD ihMdU nOjvfnF ƒ 8 sfl qoN awqvfd dI tRyinMg idwqI jFdI rhI hovy qy eyjMsIaF ƒ sUh qwk nf lwgy ieh gwl iksy vI hflq ivc mMnI hI nhIN jf skdI.

Bfjpf ny vI ies awqvfdx nfl apxy iksy sbMD qoN ienkfr kIqf hY.pr sUcnfvF ieho inkl ky sfhmxy af rhIaF hn ik ieh ihMdU awqvfdx df sbMD Bfjpf dy ividafrQI sYWl nfl vI hY. pRfpq qsvIrF qy vIzIEË ivwc ies sfDxI ƒ Dfrimk smfgmF ivwc Bfjpf dy rfjnfQ isMG qy iÈv rfj cOhfn dy ivckfr bYTI ƒ vI vyiKaf jf skdf hYY. pRfpq jfxkfrI anusfr ihMdU svfmI aDoKÈfnMd ies df Dfrimk gurU hY. ies pwK qoN pUry dyÈ dy inrpwK Kfs kr gYr Dfrimk hlikaF vwloN ieh mMg vI AuBr ky sfhmxy af rhI hY ik dyÈ dy smuwcy ‘svfmIaF` bfry vI ies sbMD ivwc jFc hoxI cfhIdI hY, AunHF ivwcoN vI bhuq sfiraF dy GwtigxqI ivroDI kfiraF ivwc Èfiml hox dy mfmly sfhmxy af skdy hn. qlfÈI dOrfn sfDvI koloN brfmd smwgrI ivwc ihMdUqvI aKbfrF dIaF Auh kqrnF vI puils ƒ imlIaF hn ijnHf ivwc muslmfnF qy ieslfm Drm sbMDI hwd drjy dI Ëihr AuglI geI hY. iewQy ieh vI dwsxXog hY ik ies sfDxI df bfp vI afr[aYs[aYs[ df srgrm srgxf irhf hY ijs kfrn ies ihMdU awqvfdx ƒ GwtigxqIaF ivruwD nÌrq guVHqI ivc hI pRfpq ho geI sI.

iËkrXog hY ik ieh igRÌqfrIaf mflygFv qy modfsf ivc 29 sqMbr ƒ hoey DfmikaF dy sbMD ivwc kIqIaf geIaF hn. mflygFv ivc pihlF vI musilm abfdI vfly ielfky ivwc Dmfky hoey sn pr jFc dOrfn jdoN ieh gwl sfhmxy afAux lwgI ik ienHF DmfikaF ipCy ihMdUvfdIaF df hwQ hY qF Bfrq dy ‘mhfn` kfƒn ƒ jFc AuWQy hI Twp krnI peI sI. ieho nhIN dyÈ ivwc hoeIaF jF ho rhIaF BMn qoV dIaF vwzIaF kfrvfeIaF ivwc vI dyÈ dy inrpwK hlky ienHF lokF vwl hI AuNgl cuwk rhy hn. ijs kfrn kOmFqrI pwDr `qy ihMdU Bfrq dI ho rhI QUh-QUh nfl nwijTx leI BfrqI inËfm ny ienHF ihMdU awqvfdIaF ƒ ÌVn df ieh ivKfvf kIqf hY qF jo kOmFqrrI pwDr `qy Gwto-Gwt mUMh ivKfAux Xogy ho jfeIey. vrnf aMdrlI hflq qF ieh hY ik ‘cor qy kuwqI afpx ivwc rly hoey hn`. ijs kfrn ienHF dihÈqgrdF ivruwD clx vfly kysF ivcoN inklxf kuJ vI nhIN; sËf qF iksy ƒ kI hoxI hY ikAuNik aijhy mfmilaF ivwc adflqF dy PYsly vI KuÌIaF eyjMsIaF iqafr krdIaF hn. hYrfn nf hoxf jy nyV BwivK ivwc Bfjpf vrgI iÌrkU pfrtI ies awqvfdx ƒ lok sBf jF rfj sBf ivwc vI Byj dvy. GwtigxqIaf ivruD ivafpk qOr `qy ho rhIaF ienHF BMnqoV dIaf kfrvfeIaF leI ieh ihMdU dihÈqgrd, Bfrq df iÌrkU inËfm qy ÉPIaf eyjMsIaF sFJy qOr `qy ijMmyvfr hn. ienHF lokF ƒ mOq df smfn iqafr krn qy vrqx dI isKlfeI koeI pfiksqfn qy cIn nhIN sgoN dyÈ aMdrlIaF ieh ieh eyjMsIaF hI idMdIaF hn. ies smyN sfDxI ƒ bcfAux leI ieh vrg srgrm vI ho cuwkf hY .igRÌqfr qF sfDxI ƒ ey[tI[aYs[ krdI hY qy Bfjpf jF AusdIaf sihXogI kwtVpMQI jQybMdIaF ƒ klIn icwt muMbeI puils awgy af ky dy rhI hY. AumId hY ik dunIaf sfhmxy duwD Doqf hox df ivKfvf krn qoN bfad BfrqI inËfm CyqI hI ies ihMdU awqvfdx qy iesdy sfQIaf ivruD pRfpq Tos sbUqF ƒ Éqm krky jF apxI afdq anusfr ibnF dlIl nfkfr ky iksy GwtigxqI nfl sbMiDq nOjvfnF ƒ hI ies mfmly ivwc Dr lvygf.

prdIp isMG Kflsf


8, akqUbr, 2008

hrBjn isMG ƒ jQydfr dI GurkI dI aslIaq kI hY?

ikRktr hrBjn isMG iek Èoa dOrfn rfvx df Bys Dfr ky sIqf bxI monf isMG nfl ncx kfrn iek vfr iPr crcf ivwc af igaf hY. ies mfmly `qy akfl qÉq sfihb dy ‘jQydfr` igafnI gurbcn isMG ny Ausƒ qfVnf vI kr idwqI hY. pr svfl ieh AuTdf hY ik ieh qfVnf isrP rfvx df rUp Dfrn krn `qy hI ikAuN kIqI geI? ies Gtnf qoN pihlF hrBjn ny kolkfqf ivc vD cVH ky durgf pUjf ivwc ihwsf ilaf sI qy durgf dI Ausqq ivwc Zol vI vjfieaf. iswK Drm- dyvI dyviqaF, mUrqIaF qy kiQq gYbI ÈkqIaF dI pUjf df sÉq ivroD krdf hY.iPr durgf pUjf dy ies mfmly ivwc jQydfr ƒ koeI mirXfdf dI avwigaf ikAuN nËr nhIN afeI? Aus vwloN isrÌ rfvx df rUp Dfr ky nwcx `qy hI ikAuN ho hwlf mcfieaf jf irhf hY?


hrBjn vloN kolkfqf ivc kIqI geI durgf pUjf dIaF qsvIrF

jvfb iblwkul spÈt hY. asl gwl iksy mirXfdf qoN nhIN sgoN akfl qÉq sfihb aqy ÈRomxI kmytI `qy hukm clf rhI afr[ aYs[ aYs[ dy dbky qoN ÈurU huMdI hY. hrBjn qy monf isMG dy ies Èoa df iswKF qoN vI vwD ros kwtV ihMdU sMsQfvF ny pRgt kIqf hY. pitaflf ivc qF ihMdU surwiKaf sMmqI ny hrBjn isMG df puqlf vI sfiVaf hY. AunHF ƒ duwK ies gwl df hY ik Èoa ivc hrBjn isMG qy monf isMG ny kRmvfr rfvx qy sIqf bx ky iewkTf zFs ikAuN kIqf hY. gwl qF isrÌ ieMnI hI hY. ihMdUvfdIaf ny hrBjn dy nfl nfl monf isMG ƒ vI mfÌI mMgx leI ikhf hY. ihMdUvfdIaF df guwsf jfieË ho skdf hY. pr duwK qF ies gwl df hY ik pMQ dy iek ijmyvfr afhudy `qy bYTy jQydfrF ƒ apxy Drm dI mirXfdf qoN Aus mirXfdf dy KMizq hox df iÌkr iËadf sqf irhf hY ijsƒ iswKI pihlF hI rwd krdI hY. ies qoN gurU GrF `qy kfbË ho cuwkI pMQ duÈmx Ëmfq df nMgf swc AuWBr ky sfhmxy afAuNdf hY. ies mfmly ivc ÈRomxI kmytI pRDfn avqfr isMG mwkV vI apxy sMGvfdI pRym df pRgtfvf krnoN ipwCy nhIN rhy qy AunHF qurMq ibafn dfg idwqf ik ‘mYN qF hrBjn ƒ iswK hI nhIN mMndf.` s[ mwkV ny jQydfr dI gwl hor vI spwÈt kr idwqI hY ik AunHF leI Auh ivakqI hI aslI iswK ho skdf hY jo afr[ aYs[ aYs[ dy eyjMzy anusfr akflI lIzrF vFg dyvI dyviqaF dIaF mUrqIaF awgy nwk rgVdf iPry qy iswKI qoN vrijq hr kMm ivc vD cVH ky Èfiml hovy pr jy iksy qoN BulyKy ivc vI ihMdU vfdI gusy ho jfx qF Aus qoN ieh lok iswK hox df hwk hI Koh lYxgy.

prdIp isMG Kflsf.


You are Visitor no. :

hit counter

sRI drbfr sfihb qoN hukmnfmf
gurbfxI df iswDf pRsfrx


HOME
GURBANI
EDITORIAL
SIKH VIDEO
CONTACT US
SIKH HISTORY
PUNJABI FONT
SIKH PLAYERS
SIKH SCHOLARS
PREVIOUS EDITIONS
muwK lyK
pMjfb dy pfxIaF dI luwt
jYivk KyqI aivvhfrk nhIN
kI ieËrfeIl sPl ho skygf?
somflIaf dy smuMdrI zfkU
ieiqhfisk dsqfvyj
anMdpur sfihb df mqf
aMimRqsr aYlfnnfmf
Éfilsqfn aYlfnfnmf
mnuwKI aiDkfrF df aYlfnnfmf