muMbeI, 1 dsMbr muMbeI ivc awqvfdI hmilaF qoN bfad aflocnfvF df sfhmxf kr rhy mhfrfÈtr dy muwK mMqrI qy gRih mMqrI afr[afr[ pfitl ny awj afpxy ahudy qoN asqIPf dy idwqf. ies dOrfn muwK mMqrI ivlfs rfE dyÈmuwK ny vI kFgrs hfeIkmfn awgy asqIPy dI pyÈkÈ kIqI hY. iewDr kFgrs pRDfn sRImqI sonIaf gFDI ny pfrtI dy sInIar nyqfvF nfl awgy dI rxnIqI `qy ivcfr-vtFdrf ÈurU kr idwqf hY. ies qoN pihlF afr[afr[ pfitl ny ikhf ik mYN muwK mMqrI ivlfs rfE dyÈmuwK ƒ afpxf asqIPf Byj idwqf hY. mYN afpxI aMqr afqmf dI afvfË suxI aqy ieh kdm AuTfAux df PYslf kIqf.
aYqvfr ƒ iÈvrfj pfitl ny kyNdrI gRih mMqrI dy ahudy qoN asqIPf dy idwqf sI. ies qoN bfad dyÈmuwK aqy afr[afr[ pfitl dy asqIiPaF bfry ikafs ÈurU ho gey sn. muMbeI kqlyafm aqy dyÈ ivc hor awqvfdI hmilaF dy mwdynËr kFgrs kfrj kmytI ivc gRih mMqrI dI aflocnf qoN bfad iÈvrfj ny pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG ƒ afpxf asqIPf sONp idwqf sI. mhfrfÈtr dy AuWp muwK mMqrI afr[afr[ pfitl kol rfj dy gRih ivBfg dI vI iËMmyvfrI sI. awqvfdI hmilaF qoN bfad AunHF dI iqwKI aflocnf ho rhI sI aqy ivroDI iDr iÈvsYnf qy Bfjpf ieh doÈ lgfAuNdy hoey AunHF dy asqIPy dI mMg kr rhIaF sn ik Auh siQqI nfl nijwTx ivc asÌl rhy hn. pfitl Èrd pvfr dI agvfeI rfÈtrvfdI kFgrs pfrtI dy mYNbr hn aqy pwCmI mhfrfÈtr dy sFglI iËlHy nfl sbMD rwKdy hn. AuWDr rfÈtrvfdI kFgrs pfrtI pRDfn Èrd pvfr ny dyÈmuwK ƒ AuWp muwK mMqrI afr[afr[ pfitl df asqIPf svIkfr krn leI ikhf hY.
aYWÌbIafeI vwloN muMbeI DmfikaF dI jFc ÈurU
vfiÈMgtn, 1 dsMbr : awqvfd dy ivruwD jMg `c Bfrq dy nfl iekjuwtqf pRgt krn leI amrIkI rfÈtrpqI jfrj buÈ ny ivdyÈ mMqrI koNzolIËf rfeIs ƒ Bfrq df dOrf krn aqy amrIkI eyjMsIaF qoN muMbeI `c hoey awqvfdI hmilaF dI jFc leI mwdd dyx leI ikhf hY. ivdyÈ skwqr iÈv ÈMkr mYnn dy awj qoN ÈurU vfiÈMgtn dy do idnf dOry qoN bfad rfeIs nvIN idwlI afAuxgy. muMbeI hmilaF qoN bfad bIqI rfq buÈ ny pRDfn mMqrI zf: mnmohn isMG nfl dUsrI vfr tYlIPon `qy gwlbfq kIqI aqy ikhf ik awqvfd nfl nijwTx leI amrIkf aMqr-rfÈtrI BfeIcfry nfl iml ky kMm krygf. vfeIt hfAUs dy bulfry gorzn jfhnzro ny dwisaf ik buÈ ny pRDfn mMqrI ƒ dwisaf hY ik AunHF ny sfry ivBfgF aqy sMXukq eyjMsIaF ƒ muMbeI hmilaF qoN bfad Bfrq ƒ hr qrHF dI shfieqf AuplbD krvfAux dy afdyÈ dy idwqy hn. buÈ ny hmilaF `c mfry gey ivakqIaF dy pirvfrF nfl hmdrdI pRgt kridaF ikhf hY ik BfrqI jnqf jldI hI ies sdmy qoN AuWBr afvygI.
aYWÌ[ bI[ afeI[ vwloN jFc ÈurU-ieQy iËkrXog hY ik amrIkf dI ÌYzrl jFc ibAUro dI iek tIm klH muMbeI phuMc geI sI aqy awj Aus ny hotl qfj aqy Aubrfey hotl df dOrf krn qoN ielfvf awqvfdI ivroDI bl dy aiDkfrIaF nfl ivcfr vtFdrf vI kIqf.
kYptn df pirvfr pitaflf-biTMzf sItF qoN cox lVn leI iqafr
jlMDr, 1 dsMbr : pMjfb dy sfbkf muwK mMqrI aqy kFgrs dI cox pRcfr kmytI dy cyarmYn kYptn amirMdr isMG dI klH dI jlMDr PyrI dOrfn AunHF vwloN kIqy gey pwqrkfr sMmyln ny do cIËF iblkul sfÌ kr idwqIaF hn. pihlI qF ieh ik kYptn amirMdr isMG df pirvfr pitaflf aqy biTMzf, dovF lok sBf hlikaF qoN cox lVn leI iqafr hY aqy dUjf ieh ik ÈRomxI akflI dl vwloN lok sBf cox leI jlMDr qoN cox mYdfn ivc Auqfry rfjgfiek pdmsRI hMs rfj hMs df sfhmxf krn leI kFgrs pfrtI vwloN pRdyÈ kFgrs kmytI dy pRDfn sRI mihMdr isMG ky[pI[ ƒ hI AumIdvfr bxfey jfx dI AumId hY.
vrnxXog hY ik hux qk ieh crcf cldI af rhI sI ik kYptn pirvfr ivc jy mOjUdf sMsd mYNbr mhfrfxI pRnIq kOr muV pitaflf qoN AumIdvfr bxdy hn qF kI ies hflq ivc pirvfr biTMzf qoN rxieMdr isMG ƒ cox lVfAuxI cfhygf. ikqy ikqy ieh gwl vI afeI ik rxieMdr isMG ƒ biTMzf qoN cox lVfAux ƒ pihl idwqI jfvygI aqy jy kFgrs hfeIkmfn pirvfr ƒ iek hI itkt dyx leI rfËI hoieaf qF ieh biTMzf dI itkt vI ho skdI hY. mIzIaf dy iek ihwsy ny qF iewQoN qk kih idwqf ik pirvfr ivc ies gwl `qy hI kÈmkÈ cwl rhI hY ik pirvfr ivcoN cox pitaflf qoN sRImqI pRnIq kOr lVn jF iÌr biTMzf qoN rxieMdr isMG.
ies sMbMD ivc jo sMkyq klH jlMDr ivKy kYptn amirMdr isMG ny idwqy hn Aus qoN spÈt hY ik pirvfr dovF hI jgHf leI afpxy Aukq dovF mYNbrF vfsqy nf kyvl itktF mMgx leI sgoN lVn leI iqafr br iqafr hY. kYptn amirMdr isMG ny spwÈt ikhf hY ik pitaflf aqy biTMzf qoN cox lVn nfl AunHF dy pRdyÈ ivc cox muihMm krn `qy koeI Ìrk nhIN pvygf aqy ieh dovyN hlky vI AunHF leI bfkI hlikaF vFg hI hoxgy. kYptn amirMdr isMG ny afpxI gwlbfq dOrfn ijwQy ieh ikhf ik sRImqI pRnIq kOr qF do vyrF pihlF pitaflf qoN sMsd mYNbr cuxy jf cuwky hn aqy ieh AunHF dI qIjI lVfeI hovygI AuWQy AunHF ieh vI ikhf ik ipClIaF ivDfn sBf coxF ivc AunHF dy byty rxieMdr isMG ny jnrl skwqr ieMcfrj vwjoN biTMzf hlky ivc kfÌI kMm kIqf hY aqy sMbMD bxfey hn. hflFik AunHF ieh gwl ivÈyÈ qOr `qy khI ik Auh bfkI 11 sItF bfry qF afpxIaF isPfirÈF `qy Ëor dyxgy pr pitaflf aqy biTMzf sItF leI AumIdvfrF dI cox df ÌYslf sRImqI sonIaf gFDI vwloN mMgfey jfx vfly srvyKx aqy AunHF dy mulFkx `qy Cwz dyxgy pr nfl hI AunHF df ieh kihxf bhuq mhwqvpUrn sI ik kFgrs ivc ijwq skx dI smrwQf ƒ qF Xogqf df sB qoN vwzf afDfr mMinaf hI jfxf hY. ieMj lwg irhf sI ijvyN kYptn amirMdr isMG ieh kihxf cfh rhy hox ik Auh Aukq dovF leI itkt dI isPfirÈ qF nhIN krngy pr Aukq dovF hlikaF qoN ijwqx vfly AumIdvfr Aukq dovyN afgU hI hn.
AuNJ kFgrs dy iek sUqr anusfr kYptn amirMdr isMG ies rfjsI soc `qy vI ivcfr kr rhy hn ik biTMzf qoN muwK mMqrI s: pRkfÈ isMG bfdl jF AunHF dy iksy pirvfrk mYNbr dy cox mYdfn ivc inqrx dI sUrq ivc jy rxieMdr isMG ƒ mukfbly ivc Auqfiraf jFdf hY qF bfdl pirvfr df vDyry Ëor biTMzf dI sIt `qy luafieaf jf skdf hY. kYptn amirMdr isMG afpxI gwlbfq dOrfn lok sBf hlkf jlMDr qoN kFgrs AumIdvfr bfry hfly qk sfÌ nËr nf af rhI siQqI ƒ kfÌI sfÌ kr gey hn. pihlF qF AunHF gwl kridaF ikhf ik ‘jlMDr qoN myrf AumIdvfr, myry mn ivc hY pr mYN quhfzy nfl ieh rfË sFJf nhIN krFgf` pr CyqI hI muV puwCy iek suafl dy juafb ivc kYptn amirMdr isMG ny bVy hI idlcsp aMdfË ivc AuWqr idMidaF ieh sfÌ kr idwqf ik Auh vI cfhuxgy ik jlMDr qoN sRI ky[pI[ hI pfrtI dy AumIdvfr hox. gwl ƒ Gumf ky QfeyN ilafAuNidaF kYptn amirMdr isMG ny ikhf ik sRI ky[pI[ iek bhuq hI nyk aqy cMgy afgU hox dy nfl nfl jlMDr leI sB qoN Xog AumIdvfr hn aqy pfrtI ƒ aijhy hI AumIdvfrF dI loV hY. hflFik dovF mfmilaF ivc kYptn amirMdr isMG ny aMq ivc gwl af ky ‘hfeIkmfn jo ÌYslf krygI` qy inbyVI pr Aukq iqMnF sItF bfry AunHF dy mnpsMd AumIdvfrF bfry siQqI lgpg spÈt ho geI hY.
mYlbOrn dIaF kONsl coxF ivc pMjfbIaF dI cVHq rhI
mYlbOrn, 1 dsMbr : afstrylIaf dy mYlbOrn ivc hoeIaF kONsl coxF ivc muV pMjfbIaF dI cVHq brkrfr rhI hY. myar dy ahudy leI vI iek pMjfbI df dfavf bx igaf hY. pRfpq ²ÉbrF muqfbk 2001 ivc istI afÌ zyribn dy myar rih cuky pMjfbI itMmU lfrYNs ƒ 3802 votF nfl ijwq imlI hY. 1963 ivc s[ hrbMs isMG qUr dy Gr jnmy itMm isMG ƒ 1996 ivc ietflIan Kyqr ny cux ky kONsl ivc Byijaf sI. ijwq bfry gwlbfq kridaF itMm isMG lfrYNs dy nËdIkI nCwqr isMG igwl ny disaf ik afAux vflIaF styt qy ÌYzrl coxF ivc pMjfbIaF dI BrvIN hmfieq nfl AunHF ƒ aYm[pI[ dI dfavydfrI df AumIdvfr bxf skdI hY. pMjfbI AumIdvfrF ivcoN swB qoN vwD votF 1985 ivc kpUrQlf qoN afstrylIaf phuMcy s[ hrpRIq isMG vflIaf ƒ imlIaF hn. AunHF ny pMjfbI aqy BfrqI BfeIcfry qoN swKxy birMmbYNk qoN 4065 votF pRfpq kr ky irkfrz kfiem kIqf hY. s[ hrpRIq isMG vflIaf ny spoksmYn nfl gwlbfq kridaF disaf ik AuunHF ny aglf inÈfnf ivktorIaf sUby dIaF ÌYzrl coxF ƒ bxfieaf hY. dUjy pfsy 1998 ivc muV afstrylIaf phuMcy luiDafxf dy ipMz gujrvfl dy jMmpl s[ PulivMdrjIq isMG gryvfl ny Aus ielfky ivcoN iËafdf votF pRfpq kIqIaF hn ijQy pMjfbIaF dI irhfieÈ bhuq Gwt hY jdik sQfnk nfgirkF dI igxqI bhuq iËafdf hY. hflFik Auh cox hfr gey hn. istI afÌ zyribn ivcoN itMm lfrYNs dy nËdIkI nCwqr isMG igwl dI pqnI srdfrnI suKivMdr kOr igwl ny sYNkVy votF hfsl ky Èfndfr ijwq drj kIqI. AunHF dy cox Kyqr ivcoN iek hor pMjfbI rfj isMG ƒ kfÌI votF imlIaF hn. nOjvfn AumIdvfr ibkrmjIq isMG ƒ ivtlsIaf pwCm ivcoN peIaF votF ny drsf idqf hY ik ieQy vI pMjfbIaF kfÌI hrmn ipafry ho cuky hn. kONsl coxF ivc pMjfbIaF dI kfrguËfrI qoN jfp irhf hY ik hux Auh idn dUr nhIN jdoN pMjfbI afstrylIaf dI kyNdrI isafsq ivc vwzy isafsI ahudy pRfpq kr lYxgy
Monday, December 1, 2008
Bfrq dy kyNdrI gRih mMqrI pfitl vwloN asqIÌf
muMbeI aqy dyÈ dy hornF ihwisaF ivwc hoey dihÈqgrdI hmilaF ƒ nfkfm krn dI nYiqk iËMmyvfrI lYNdy hoey kyNdrI gRih mMqrI iÈv rfj pfitl ny awj afpxy ahudy
qoN asqIPf dy idwqf. ies dy nfl hI kyNdrI ivwq mMqrI pI icdMbrm ƒ gRih mMqrI bxf idwqf igaf hY. jdoN ik ivwq mMqrfly df kMm kfr Éud pRDfn mMqrI hI
dyKxgy. iesy qrHF rfÈtrI surwiKaf slfhkfr aYmky nrfiexn ny vI muMbeI hmilaF dy sbMD ivwc afpxf asqIÌf dy idwqf sI pr pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG ny
nf-mnËUr kr idwqf. rfÈtrpqI Bvn dy iewk bulfry ny dwisaf ik ieMzonyÈIaf dy dOry `qy geI rfÈtrpqI pRiqBf pfitl ƒ iÈv rfj pfitl df asqIÌf Byijaf igaf sI, jo pRvfn kr ilaf
igaf hY.
awqvfd dy tfkry sbMDI pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG ny awj srb pfrtI mIitMg `c PYzrl ienvYstIgyitMg eyjMsI bxfAux dy nfl-nfl smuMdrI aqy hvfeI surwiKaf ƒ
hor mËbUq bxfAux df aYlfn kIqf. AunHF awqvfdI tfkry leI iewkjut hox df swdf vI idwqf. pRDfn mMqrI ny dwisaf ik BfvyN pihlF vI keI kdm cuwky gey hn, pr asIN
smuMdrI aqy hvfeI surwiKaf ƒ hor mËbUq bxfAux leI vI kdm cuwk rhy hF. AunHF dwisaf ik awqvfd nfl nijwTx vflI nYÈnl sikAUirtI gfrz ƒ hor shUlqF idwqIaF
jfxgIaF aqy ies dy afkfr ivwc vI vfDf krky 4 hor 'aYnaYsjI hwb` bxfeIaF jfxgIaF. ÈnIvfr rfq kFgrs dI kfrjkfrnI kmytI dI mIitMg `c aflocnfvF df iÈkfr hox qoN bfad
pfitl ny pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG nfl awj mulfkfq kIqI aqy afpxf asqIÌf sONp idwqf. rfjnIiqk sUqrF anusfr sRI pfitl dI rfey ieh hY ik dihÈqgrdI hmly nfl kFgrs
aqy srkfr ƒ nuksfn nhIN hoxf cfhIdf qy nf hI Ausdy mMqrfly dy aiDkfrI blI df bwkrf bxny cfhIdy hn. mhFrfÈtr dI lfqUr sIt qoN sfl 2004 dI cox hfrn dy bfvjUd 74 sflf
sRI pfitl ƒ zf mnmohn isMG dI agvfeI vflI XUpIey dI srkfr dy kyNdrI mMqrI mMzl ivwc Èfml kIqf igaf sI. dyÈ dI aMdrUnI surwiKaf nfl inptx ƒ lY ky ijwQy Auh
ivroDI iDr dy inÈfny `qy sn, AuWQy Auh afpxI hI pfrtI dy aMdrUnI ivroDIaF dIaF nËrF ivwc vI rVk rhy sn. sUqrF anusfr sRI pfitl ny kFgrs kfrjkfrI kmytI dI mIitMg
ivwc ikhf sI ik Auh ienHF GtnfvF dI nYiqk iËMmyvfrI lYNdy hn aqy kFgrs vrikMg kmytI jo vI PYslf krdI hY Auh Ausy qrHF krn ƒ iqafr hn.
sRI pfitl ny ieh itwpxI kuJ afgUaF duafrf kIqI geI aflocnf dy mwdynËr kIqI. sUqrF ny dwØisaf ik gRih mMqrI ƒ inÈfny `qy lYx vfly afgUaF ivwc kyNdrI mMqrI pI
icdMbrm, kml nfQ, kipl iswbl, hMs rfj Bfrdvfj afid Èfml sn. mIitMg ivwc ienHF afgUaF dI rfey sI ik muMbeI dihÈqgrdI hmilaF dy mwdynËr sÉq kfrvfeI dI ËrUrq hY
aqy Auc pwDr dy nfl-nfl hyTly pwDr `qy jvfbdyhI qYa kIqI jfxI cfhIdI hY. cfr dhfikaF qoN iËafdf smyN qoN jnqk jIvn ivwc srgrm sRI pfitl ƒ zf[ mnmohn isMG ny
mMqrI mMzl ivwc ies leI ilaFdf sI ikAuNik AunHF ƒ gFDI pirvfr df vÌfdfr mMinaf jFdf hY. kFgrs dI pRDfn sonIaf gFDI ny vfr-vfr AuTI ies mMg ƒ Tukrf idwqf sI ik
sRI pfitl ƒ srkfr qoN bfhr kIqf jfvy. jdoN kdy vI dyÈ `c dihÈgrdI hmly hoey, sRI pfitl hmyÈf aflocnfvF df iÈkfr bxy. ies sfl sqMbr mhIny idwlI ivwc lVIvfr bMb
DmfikaF dy idn mIzIaf ny AunHF dI ies krky iKcfeI kIqI sI ik Auh Ausy idn 3 vfr kwpVy bdl ky mIzIaf sfhmxy pyÈ hoey sn, jdoN ik idwlI ivwc lokIN DmfikaF dI
pIV nfl cIk rhy sn.
lfqUr iËlHy dy ckur `c 12 akqUbr 1935 ƒ jnmy sRI pfitl ny EsmfnIaf aqy muMbeI XUnIvristI qoN iswiKaf pRfpq kIqI. ivigafn ivwc grYjUeyÈn krn qoN bfad AunHF
aYmaYlaYm dI pVHfeI kIqI qy vkflq krn lwg pey. pIvI nrismHf dI srkfr vyly sRI pfitl 1991 aqy 1996 dy drimafn lok sBf dy spIkr rhy. pihlI vfr 1967 ivwc Auh lfqUr
ngr pfilkf dy pRDfn cuxy gey. 1972 ivwc Auh mhFrfÈtr ivDfn sBf leI cuxy gey. pihlI vfr 1980 ivwc lok sBf leI cuxy gey aqy Ausy sfl ieMdrf gFDI srkfr ivwc rwiKaf
mMqrI bxfey gey. afpxy rfjnIiqk sÌrnfmy dOrfn AunHF ny keI ivBfg sMBfly, ijnHF ivwc kfmrs, ivigafn, pRmfxU AUrjf aqy tUirËm ivBfg Èfml hn. pVHn df ÈONk
rwKx vfly sRI pfitl ny iewk pusqk vI ilKI hY ijs df isrlyK 'rYimnIsYNsj aYNz irlyÈniÈp` hY.
krfcI `c jfqI JVpF-18 mry
krfcI (pfiksqfn), 30 nvMbr pfiksqfn dy dwKxI Èihr krfcI `c do smUhF ivckfr hoeIaF jfqI JVpF ivc 18 ivakqI mfry gey aqy 80 hor ËÉmI ho gey. sUcnf anusfr bIqI rfq
krfcI `c ihMsf Aus vyly Puwt peI jdoN iek smUh dy kuJ mYbrF ny Èihr dy keI ihwisaF ivc aMnHyvfh golIbfrI kr idwqI. puils sUqrF anusfr BVky hoey dMigaF ivc
18 ivakqI mfry gey aqy 80 hor ËÉmI ho gey. ies qoN ielfvf dMgfkfrIaF ny 17 gwzIaF vI sfV idwqIaF. AuDr isMD pRFq dy gRih mMqrI juilPkfr imrËf ny ikhf ik
surwiKaf blF ƒ hukm jfrI kIqy gey hn ik iksy vI golIbfrI krn vfly ƒ vyKidaF hI golI mfr idwqI jfvy.
muMbeI, 30 nvMbr : muMbeI ivc hfl hI ivc awqvfdIaF aqy surwiKaf blF ivckfr hoey mukfbly, ijs ivc 183 ivakqI mfry gey aqy 295 hor ËÉmI ho gey, dOrfn PVy
gey awqvfdI ajml afËm ksb ny ikhf ik Aus ƒ ies imÈn `qy koeI aÌsos nhIN. ies qoN ielfvf Aus qoN puwCigwC kr rhI jFc tIm sfhmxy Aus ny keI aihm Éulfsy vI
kIqy. sUcnf anusfr bIqy idn ksb ny muMbeI puils ƒ dwisaf ik awqvfdIaF df smUh, jo ik krFcI qoN smuMdrI rsqy rfhIN afieaf, muwK qOr `qy ÌlsqInIaF dI mOq df
bdlf lYx dy imÈn leI afieaf sI. iesy leI AunHF dy muwK inÈfinaF ivcoN iek nfrImn hfAUs sI, ikAuNik ies ivc iek XhUdI mMidr hY ijQy iesrfeIlI lok aksr afAuNdy
hn. ksb ny ikhf ik hotl qfj `qy hmlf krn df mqlb ies imÈn vwl vwD qoN vwD ivÈv ivafpI iDafn ƒ iKwcxf sI ikAuNik ies hotl ivc ivdyÈI mihmfn af ky Tihrdy hn. Aus
ny ikhf ik sfzI Xojnf ‘tfeImË afP ieMzIaf ` ivc vI dfÉl hox dI sI pr puils vwloN golfbfrI hox kfrn ieh bdlxI peI. ksb ny ieh vI ikhf ik ies awqvfdI hmly dI Xojnf jo 4
mhIny pihlF bxfeI geI, ivc hotl qfj ƒ Auzf dyxf vI Èfiml sI. Aus ny ieh vI dwisaf ik ies hmly dy inÈfinaF bfry gupq srvyKx 4 mhIny pihlF iek hor awqvfdI smUh
vwloN kIqf igaf sI, ijs ivc hotlF aqy hor QfvF dIaF sYtylfeIt qsvIrF lY ky nkÈy iqafr kIqy gey. hotl qfj ivc dfÉl hox bfry Aus ny dwisaf ik ies leI AunHF mOrIÈs qoN
ividafrQIaF dy pihcfx pwqrF `qy 4 idn leI kmrf buwk krvfieaf. ksb ny ieh vI mMinaf hY ik Aus ny aqy Aus dy sfQI iesmfeIl ny muMbeI awqvfdI ivroDI ivMg dy
muKI hymMq krkry aqy do hor ispfhIaF ivjy sflskr qy aÈok kfmqy ƒ mfiraf. ies qoN ielfvf Aus ny Èihr dy 5 AunHF ivakqIaF dy nFa aqy pqy vI dwsy ijnHF ny ies
hmly ivc awqvfdIaF dI shfieqf kIqI. ies bfry puils, sMXukq kimÈnr rfkyÈ mrIaf ny ikhf ik Èihr ivc ienHF dy shfiek hox qoN ienkfr nhIN kIqf jf skdf, ijs bfry jFc cwl
rhI hY. AunHF ikhf ik jFc qoN pihlF kuJ vI kihxf bhuq agyqf hovygf. ies qoN ielfvf AunHF ikhf ik 1993 ivc muMbeI `c lVIvfr bMb DmfikaF dy muwK doÈI dfAUd
iebrfhIm df ies hmly ivc hwQ hox qoN vI ienkfr nhIN kIqf jf skdf.
awqvfdI cwpf-cwpf jfxdy sn-dwqf
nvIN idwlI-rfÈtrI surwiKaf gfrz (aYWn[ sI[ jI[ ) dy muKI jy[ ky[ dwqf df kihxf hY ik muMbeI `c hmlf krn vfly awqvfdI qfj mihl hotl dy pUrI qrHF jfxkfr sn. hirafxf dy
Èihr mnysr ivc siQq aYWn[ sI[ jI[ dy muwK dÌqr ivc awj pwqrkfrF nfl gwl kridaF sRI dwq ny dwisaf ik awqvfdI qfj hotl dI bxfvt ƒ bhuq cMgI qrHF jfxdy sn. i es
leI Auh AunHF kmiraF ivc hI vVy ijnHF ƒ bhuq sfry drvfjy sn. AunHF dwisaf ik ies jfxkfrI sdkf awqvfdI aYWn[ sI[ jI[ dy mukfbly ivc hotl dy aMdr ijafdf qyËI nfl
iewDr-AuWDr vD rhy sn.
muMbeI hmilaF dI jFc `c aYÌbIafeI krygI shfieqf
vfiÈMgtn, 30 nvMbr : amrIkI rfÈtrpqI sRI jfrj zbilAU buÈ vwloN Bfrq ƒ awqvfd iKlfÌ pUrI shfieqf dyx dy PYsly dy mwdynËr amrIkI KuÌIaf eyjMsI aYÌ[ bI[ afeI[ ny
muMbeI hmilaF dI jFc `c shfieqf dyx leI afpxI iek tIm Bfrq rvfnf kr idwqI hY. jykr loV peI qF iek hor tIm Bfrq ByjI jfvygI. aYÌ[ bI[ afeI[ dy bulfry ircrz kolko ny
pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF ikhf ik AunHF dI ibAUro muMbeI dy hflfq `qy nyiVHEN nËr rwK rhI hY aqy BfrqI jFc eyjMsIaF ƒ pUrI shfieqf dyvygI. rfÈtrpqI buÈ,
ijhVy ik ies vyly kYNp zyivz `c hn, ny iek GMty qwk vIzIE-tYlIkfnPrMs rfhIN Bfrq ivcly amrIkI nIqI GfiVaF nfl gwlbfq krky muMbeI dy hflfq df jfieËf ilaf. ies
kfnPrMs ivc ivdyÈ mMqrI kONzolIËf rfeIs, Bfrq `c amrIkf dy rfjdUq zyivz mlPorz, muMbeI `c amrIkI kONslyt dy kONsl jnrl pfl POmsbI aqy buÈ dI rfÈtrI surwiKaf
tIm dy mYNbrF ny ihwsf ilaf.
idwlI hvfeI awzy ƒ AuzfAux dI DmkI
nvIN idwlI, 30 nvMbr : iek anjfx eI-myl rfhIN idwlI dy ieMdrf gFDI aMqrrfÈtrI hvfeI awzy ƒ AuzfAux dI DmkI imlx qoN bfad hvfeI awzy dy surwiKaf ieMqËfm sÉq
kr idwqy gey hn aqy ieQy vfDU surwiKaf bl qfienfq kr idwqy gey hn. eI-myl bfry jfxkfrI sI[ afeI[ aYs[ aYÌ[ ƒ Byj idwqI geI hY, ijhVI ik hvfeI awzy dI surwiKaf dI
dyK-ryK krdI hY. iËkrXog hY ik muMbeI `c awqvfdI hmilaF kfrn pihlF hI ieMdrf gFDI aMqrrfÈtrI hvfeI awzy dI surwiKaf mËbUq kr idwqI geI sI. sI[ afeI[ aYs[ aYÌ[
dy iek sInIar aiDkfrI ny ikhf ik DmkI imlx qoN bfad ZuwkvyN surwiKaf pRbMD kr idwqy gey hn aqy icMqf dI koeI gwl nhIN hY.
nfisk, 30 nvMbr : ieQoN dI iek adflq ny mflygfEN bMb DmfikaF dy muwK doÈI ihMdU awqvfdI lYPtInYNt krnl sRIkFq pRsfd puroihq ƒ hiQafrF dy JUTy lfiesMs
mfmly ivc awj Ëmfnq dy idwqI. puroihq dy vkIl aivnfÈ iBzy ny ikhf ik mfxXog jwj vI[ vI[ joÈI vwloN 15, 000 rpey dy jfqI mucwlky `qy Ëmfnq mnËUr kIqI.
dwsxXog hY ik puxy dy rihx vfly iek ivakqI iÈrIÈ dfqy ny bIqI 15 nvMbr ƒ hiQafrF dy JUTy lfiesMs rwKx leI puroihq ivruwD sfrkvfVf puils styÈn ivc mfmlf drj
krfieaf sI. puroihq ijs ƒ ik mhrfÈtr dy awqvfdI ivroDI ivMg dy hvfly kIqf igaf sI, ƒ hux muMbeI ilaFdf jfvygf.
rfj Tfkry vwloN sonIaf dI ÈlfGf, Bfjpf dI nukqfcInI
muMbeI, 30 nvMbr : mhfrfÈtr nvinrmfx sYnf dy muKI rfj Tfkry, ijhVy ik ipCly iqMn idnF qoN cuwp bYTy hoey sn, ny awj afpxI cuwpI qoVidaF muMbeI `qy
awqvfdI hmilaF sbMDI Bfjpf vwloN kIqI jf rhI ‘rfjnIqI` dI nukqfcInI kIqI jdik kFgrs pRDfn sRImqI sonIaf gFDI dI hflfq `qy kfbU pfAux leI ÈlfGf kIqI. mhfrfÈtr dy
muwK mMqrI aqy Aup-muwK mMqrI ƒ ilKy iek KuwlHy pwqr `c rfj Tfkry ny ikhf ik muMbeI awqvfdI hmilaF dOrfn mfry gey mrfTI puils krmIaF dI mOq qoN bfad
sRI lfl ikRÈn azvfnI aqy sRI nirMdr modI vwloN KyzI geI gMdI isafsq qoN ieh gwl Ëfhr huMdI hY ik qusIN kyvl ivroDI iDr hI ho, ijhVI ik isrÌ mOkfpRsqI `c zuwbI
hoeI hY aqy Auh lokF dy duKFq ƒ afpxy svfrQ leI vrq rhI hY. AunHF ikhf ik ieh smF rfjnIqI krn df nhIN hY. sRI Tfkry ny ikhf ik ies mOky rfjsI mqByd Bulf dyxy
cfhIdy sn. AunHF kFgrs pRDfn sRImqI sonIaf gFDI dI ies gwloN ÈlfGf kIqI ik AunHF ny ies mOky rfjsI mwqByd Bulf ky aqy Ëfbqy `c rih ky ÈlfGfXog kMm kIqf hY.
AunHF ikhf ik sRImqI gFDI ny sMsd Bvn `qy hmly mOky vI afpxy afp ƒ Ëbq ivc rwiKaf sI, ijs dI ÈlfGf krnI bxdI hY. rfj Tfkry ny iÈv sYnf `qy vI vrHidaF ikhf ik hmly
qoN kuJ idn pihlF ies muwK ivroDI pfrtI ny afpxy rsfly `c ÈhId krkry aqy Aus dy ey[ tI[ aYs[ iKlfÌ gYr-mnuwKI aqy glq lyK ilKy sn, ijs kfrn puils ƒ bgYr iksy zr aqy
aVcxF dy afpxf kMm krnf asMBv ho igaf. iËkrXog hY ik iÈv sYnf ny afpxy rsfly ‘sfmnf` ivc hmly qoN TIk pihlF afpxy sMpfdkI ivc mflygfEN DmfikaF dy mfmly `c
ÈhId krkry aqy ey[ tI[ aYs[ ƒ inÈfnf bxfieaf sI. rfj ny ikhf ik krkry aqy 13 hor bhfdur puils krmIaF ny afpxI Èhfdq dy ky ieh idKf idwqf ik awqvfd ihMdU jF musilm
nhIN hY.
dsqfr dI rfKI leI hr kurbfnI dyx ƒ iqafr hF : iÈMgfrf isMG mfn
pYirs, 30 nvMbr (iZloN) : XUnfeIitz iswKs Ìrfs dy muwK syvfdfr iÈMgfrf isMG mfn ny ikhf ik AunHF ny zrfeIivMg lfeIsYNs `qy ijhVI dsqfr vflI Ìoto lfeI sI, Aus ƒ ÌrFs
srkfr ny Kfrj kr idqf sI, jo ik iek mMdBfgI kfrvfeI hY. AunHF ikhf ik BfvyN AuunHF ƒ ieh ÌYslf suxidaF kfÌI hYrfngI vI hoeI pr Auh ies ƒ apxI hfr nhIN mMndy blik
ieh mnuwKI aiDkfrF dy TykydfrF dI hfr hY, ijhVy srbq df Blf mMgx vfly iswKF dI dsqfr qoN zrdy hn. AunHF kol kyvl surwiKaf df bhfnf hY. AunHF ikhf ik Auh
pUry XUrp dy mnuwKI aiDkfrF dy TykydfrF qoN ieh svfl puwCxf cfhuMdy hn ik awj qk ikhVy iswK dI dsqfr ny AunHF ƒ Éqrf phuMcfieaf hY. AunHF ieh vI ieMksfÌ
kIqf ik Auh ies qoN bfad apxy kys ƒ sMXukq rfÈtr mnuwKI aiDkfrF dI kmytI ivc lY ky jfxgy qy AunHF ƒ pUrn afs hY ik AuQoN ËrUr iensfÌ imlygf. dwsxXog hY ik
iÈMgfrf isMG mfn smyq do hor kys 15 dsMbr ƒ inAUuXfrk ivKy hox vflI sMXukq rfÈtr dI mnuwKI aiDkfrF vflI kmytI dI mIitMg awgy pyÈ kIqy jfxgy. s[ iÈMgfrf isMG
mfn ny bVy hI hOsly nfl ikhf ik Auh dsqfr dI rfKI leI hryk kurbfnI dyx leI iqafr hn ikAuN jo iswKF ƒ gurU goibMd isMG jI ny dsqfr apxf prvfr vfr ky idqI sI.
‘Bfjpf dy hr AumIdvfr df smrQn krFgy BfvyN Auh sOdf sfD df cylf vI ikAuN nf hovy
mlot 30 nvMbr : akflI-Bfjpf gTjoV ƒ sdf leI kfiem rKx vfsqy ÈRomxI akflI dl hr kurbfnI krn leI iqafr hY. dl df hr afgU apxI BfeIvfl Bfjpf dy hwk ivc hr Aus AumIdvfr
dy cox pRcfr leI jfvygf, BfvyN Bfjpf df AumIdvfr akfl qÉq dy hukmnfmy dI AulMGxf krdf hovy, zyrydfrF kol jFdf hovy, iksy jfq qy Drm, iksy vI cMgy-mMdy ikrdfr
df ikAuN nf hovy. ieh Èbd pMQ dy nfm `qy votF iekTIaF kr ky swqf df cOQI vyr afnMd mfnx vfly s[ pRkfÈ isMG bfdl dy mUMhoN Aus vkq suxn ƒ imly, jdoN s[
bfdl abohr ivKy iek ivafh smfgm ivc Èfml hox qoN bfad, rfjsQfn dy ivDfn sBf hlkf sfdul Èihr qoN Bfjpf dy AumIdvfr gurjMt isMG brfV dI cox rYlI ƒ sMboDn krn leI
rvfnf hox smyN iek pwqrkfr vloN puCy gey svfl df jvfb dy rhy sn. ies smyN s[ bfdl dy nfl gurdfs isMG bfdl, sfbkf mYNbr pfrlImYNt, ÉËfnf mMqrI s[ mnpRIq isMG
bfdl aqy isMjfeI mMqrI s[ jnmyjf isMG syKoN afid ny vI sfdul Èihr ivKy rfjsQfn dy iswKF dy BfrI ros dy bfvjUd BfjpeI AumIdvfr gurjMt isMG brfV dI cox rYlI ƒ
sMboDn kIqf. iËkrXog hY ik rfjsQfn dy sfdul Èihr ivDfn sBf hlky qoN Bfjpf dy AumIdvfr gurjMt isMG brfV kuwJ idn pihlF hI votF Éfqr sOdf sfD dI hfËrI Br ky aieaf
sI, ijs kfrn rfjsQfn dI smuwcI iswK sMgq `c brfV ivruD BfrI ros pfieaf jf irhf hY aqy Auh s[ bfdl dI iÈkfieq sRI akfl qÉq sfihb ivKy krn dIaF iqafrIaF ivc hn. ies
mfmly `qy ivcfr krn leI rfjsQfn dy iswKF dI numfieMdgI krn vflI iswK slfhkfr kmytI dy afgU qyijMdrpfl isMG itMmf dI pRDfngI `c sRIgMgfngr `c iek mIitMg hoeI ijs
ivc bfdl dI ies kfrvfeI dI Ëordfr inMdf kIqI geI aqy ies dI iÈkfieq mMglvfr ƒ sRI akfl qKq sfihb dy muwK syvfdfr ƒ Byjx df ÌYslf ilaf igaf. BfeI itMmf ny spoksmYn nfl
gwlbfq kridaF disaf ik ieh muwdf sRI akfl qÉq sfihb dy muwK syvfdfr igafnI gurbcn isMG aqy dmdmf sfihb dy muwK syvfdfr igafnI blvMq isMG nMdgVH dy
iDafn ivc ilaf idqf igaf hY aqy dohF muwK syvfdfrF ny s[ bfdl ƒ sRI akfl qÉq sfihb `qy qlb krn dI gwl afKI hY. ies sbMD jdoN igafnI gurbcn isMG nfl gwlbfq kIqI
qF AunHF ikhf ik jy rfjsQfn dIaF iswK sMgqF vloN AunHF kol aijhI koeI iÈkfieq afAuNdI hY qF Auh kfrvfeI krngy
sunday
Saturday, November 30, 2008
muMbeI `c hmly ipCoN tIvI cYnlF ƒ rUs qoN KfVkUaF vloN ByjI eI-myl df mËmUn
‘‘Bfrq srkfr muslmfnF nfl byiensfÌI krnI bMd kry. AuunHF dy Kohy hoey rfj AuunHF ƒ vfps kr dyvy. hux asI brdfÈq nhIN krFgy. sfƒ pqf hY ik Bfrq srkfr ies cyqfvnI ƒ gMBIrqf nfl nhIN lvygI, ies leI asI ieh ÌYslf kIqf hY ik cyqfvnI isrÌ cyqfvnI hI nf rhy blik amlI qOr `qy ieh cyqfvnI shI sfbq vI hovy. ijs dI qfËf Audfhrx muMbeI ivc qusI vyK hI cuky ho. ihMdU ieh nf smJx ik ey[ tI[ aYs[ aqy ÌOj bhuq aiq-afDuink hiQafrF nfl lYs hY aqy bhfdr vI. ikMnI bhfdr hY, ieh nksl pRBfvq rfjF ivc qusI vyK hI rhy ho. ieh hmlf Aus kfrvfeI df jvfb hY, jo ihMdU 1947 qoN hux qk krdy afey hn. hux koeI kfrvfeI nhIN hovygI, isrÌ jvfbI kfrvfeI hI hovygI aqy vfr-vfr huMdI rhygI. aijhf nf smJxf ik asI quhfzIaF hrkqF vyK nhIN rhy hF. sfzI hr QF nËr hY aqy asI bdlf lYx leI shI smyN df ieMqËfr kr rhy hF. asI jfxdy hF ik hfl hI ivc aMsfrngr, mfgrfpfVf afid ielfikaF ivc Cfpy mfr ky iks qrHF muslmfnF ƒ pRyÈfn kIqf igaf. ies swB dI iËMmyvfrI muMbeI ey[ tI[ aYs[ aqy Aus dy srpRsq ivlfsrfv dyÈmuK aqy afr[ afr[ pfitl dI hY. qusI sfzI ihwt ilst ivc ho aqy pUrI gMBIrqf nfl ho.`
muMbeI, 28 nvMbr (eyjMsIaF rfhIN)-dyÈ dI ivwqI rfjDfnI muMbeI ivc buwDvfr rfq awqvfdIaF vloN 11 QfvF `qy kIqy vwzy hmly ivc mrn vfly ivakqIaF dI igxqI puils dy 14 jvfnF sxy 156 ho geI hY aqy hmly ivc lgBg 327 ivakqI ËÉmI hoey hn. imRqkF ivc 9 ivdyÈI nfgirk vI Èfiml hn. dyr rfq ÌOj ny qfj hotl dy sfry aqy nfrImn hfAUs `coN 3 iesrflIaF smyq 7 bMDkF ƒ Cuzf ilaf. kmFzo POËF vwloN awqvfdIaF ivruwD jMg jfrI hY aqy pRfpq jfxkfrI anusfr qfj hotl `c 7 awqvfdI aqy hotl dy 17 stfP mYNbr vI mfry gey. Ebrfey hotl qy nfrImn iemfrq `c luky awqvfdIaF ƒ mfr mukfAux leI aYn[ aYs[ jI[ aqy POj vwloN sFJy qOr `qy kmFzo kfrvfeI kIqI jf rhI hY. awj 3 vjy qwk kmFzoË ny Ebrwey hotl ’qy kbzw kr ilAw sI hux qwk 14 awqvfdIaF ƒ mfr mfry gey hn aqy Ebrfey hotl ivcoN lÈkr-ey-qfiebf dy 3 awqvfdIaF ƒ kfbU kr ilaf hY ijnHF ivcoN iek dI pCfx awbU iesmfeIl vfsI PrIdkot (pfiksqfn) vjoN hoeI hY.
awj dyr rfq hotl Ebrfey aqy nfrImn hfAUs `c awqvfdIaF ny golIbfrI kIqI aqy hwQgoly vI suwty. byÈk ienHF nfl koeI jfnI nuksfn nhIN hoieaf. awj surwiKaf dsiqaF ny awqvfdIaF ƒ iewQy lY ky afAux vfly ÈwkI jhfË aYm[ vI[ AulÌf ƒ smuMdr `c 112 iklomItr dUr kfbU kr ilaf aqy nfl hI ieQoN svfr hoky afey awqvfdIaF nfl sbMiDq 4 ikÈqIaF ƒ vI kfbU kr ilaf igaf hY. jl sYnf dy iewk aiDkfrI ny dwisaf ik jhfË dI qlfÈI leI jf rhI hY. iewk hor sUcnf anusfr do pfik nfgirkF ƒ igRÌqfr kIqf hY.
nvInqm aqy afDuink hiQafrF nfl pUrI qrHF lYWs ieh awqvfdI motr ikÈqIaF rfhIN smuMdr dy rsqy gytvy afP ieMzIaf dy smuMdrI qwt `qy Auqry aqy awgoN motr gwzIaF rfhIN vwK-vwK QfvF `qy hmilaF ƒ aMjfm idwqf.
surwiKaf blF nfl muMbeI ivc iqMn QfvF qfj, Ebrfey hotlF aqy nrImn iemfrq `qy ienHF awqvfdIaF iKlfP awj vI mukfblf jfrI irhf. awqvfdIaF ny amrIkI aqy brqfnvI nfgirkF ƒ hI muwK qOr `qy inÈfnf bxfAux dI koiÈÈ kIqI. awj svyry muMbeI puils ny 9 ÈwkI awqvfdIaF ƒ igRPqfr kIqf hY ijnHF qoN puCigwC kIqI jf rhI hY. iesy dOrfn kyNdr srkfr ny sUibaF dIaF surwiKaf loVF `qy nËr rwKx leI iek kmytI bxfAux df ÌYslf kIqf hY.
awqvfdIaF ivruwD kfrvfeI-pMj qfrf hotlF aqy nrImn iemfrq ivc vwzI igxqI ivc bMDk bxf ky bYTy awqvfdIaF ƒ bfhr kwZx leI ÌOj, jl sYnf aqy rfÈtrI surwiKaf gfrz df sFJI kfrvfeI cwl rhI hY. sUqrF ny dwisaf ik awqvfdI Èihr ivc gujrfq ivc porbMdr qoN iek ikÈqI rfhIN smuMdrI rsqy muMbeI `c dfKl hoey aqy AunHF ny qfj aqy Ebrfey hotlF ijs ƒ hux trfeIzYNt hotl vjoN jfixaF jFdf hY ivc 40 ivakqIaF ƒ bMdI bxfieaf hoieaf hY. ieh ikÈqI awqvfdIaF ny kubyr nfmI mCyry qoN 14 idn pihlF ikrfey `qy leI sI. hotlF aMdr luky hoey awqvfdI afDuink AupkrnF nfl lYs hn, ieQoN qwk AunHF kol hnHyry `c dyKx vfly vI XMqr hn. dovF hotlF ivc ruk-ruk ky golIbfrI ho rhI hY aqy awqvfdI gRnyzF nfl Ëordfr Dmfky kr rhy hn. ieh vI irport imlI hY ik Ebrfey hotl aMdr 15 awqvfdIaF dy hox dI sMBfvnf hY. bfad dI Ébr muqfbk qfj hotl ivcoN sfry lokF ƒ surwiKaq bfhr kwZ ilaf hY. iesy dOrfn bIqI rfq 10 vjy awqvfdIaF vwloN muMbeI `c 11 QfvF `qy kIqy gey hux qwk dy sB qoN vwzy hmly ivc mrn vfly ivakqIaF dI igxqI vD ky 132 ho geI hY. imRqkF ivc qfj hotl dy jnrl mYnyjr dI pqnI aqy do bwcy vI Èfiml hn. qfj aqy Ebrfey hotlF aqy nrImn iemfrq ivc dfKl hoey awqvfdIaF ny muwK rUp `c amrIkI aqy brqfnvI nfgirkF ƒ cux-cux ky mfrn dI koiÈÈ kIqI. afKrI ÉbrF imlx qk mukblf jfrI sI. ÌOj ny hux qwk 12 awqvfdIaF ƒ mfr mukfieaf hY aqy pfiksqfn dy awbU iesmfeIl nFa dy iek awqvfdI ƒ Ebrfey hotl `coN kfbU kr ilaf hY. kfbU kIqf igaf awqvfdI pMjfbI boldf hY. hmly ipwCoN XUrpIn XUnIan dy 7 sMsd mYNbr swjd krIm, seIad kmfls ierIkf mfn, bylf glYtPyltr, iegnsI gfrzns kFb, zynIal kYspYrI aqy jfn msIl vI aMdr iGry hoey hn. nrImn iemfrq ivc iek XhUdI pfdrI smyq keI ivakqI awqvfdIaF ny bMdI bxfey hoey hn.
kyNdrI mMqrI mMzl dI mIitMg-pRDfn mMqrI mnmohn isMG dI agvfeI hyT kyNdrI mMqrI mMzl dI hoeI mIitMg ivc muMbeI ivc awqvfdIaF vwloN kIqy gey iGnfAuxy hmilaF dI Ëordfr inKyDI kIqI geI aqy rfjF ivc surwiKaF loVF `qy nËr rwKx leI iek kmytI giTq krn df ÌYslf kIqf hY. kyNdrI gRih mMqrI iÈvrfj pfitl ijhVy muMbeI qoN sMKyp Xfqrf ipwCoN nvIN idwlI prqy, ny mMqrI mMzl ƒ hflfq bfry sMKyp jfxkfrI idwqI. ÈihrI ivkfs mMqrI aYs jYpfl rYzI ny dwisaf ik mMqrI mMzl ny hmly dI sKq inKyDI kIqI hY. sRI pfitl ny mIitMg ipwCoN pwqrkfrF ƒ dwisaf ik hmlf bhuq hI pRyÈfn krnf vflf hY aqy sfƒ ies `qy aPsos hY. AunHF ikhf ik lgdf hY ik lokF ny ies ƒ bhuq dlyrI nfl ilaf hY aqy awqvfdI sfƒ zrfAuxf cfhuMdy sI pr asIN BYBIq nhIN hovFgy.
9 ivdyÈI nfgirk mry-bIqI rfq awqvfdIaF vwloN do pMj qfrf hotlF aqy hor QfvF `qy kIqy hmly ivc iek brqfnvI nfgirk smyq 9 ivdyÈI nfgirk mfry gey aqy 18 hor ËÉmI ho gey. hmly ivc brqfnvI nfgirk qoN ielfvf iek jfpfnI aqy iek afstrylIan nfgirk mfiraf igaf. brqfnvI hfeI kimÈnr sr ircrz stYg ny dwisaf ik brqfnvI nfgirk qfj hotl `qy hmly smyN mfiraf igaf ijQy Aus dy 7 sfQI ËÉmI ho gey. AunHF hmly dy iÈkfr ivakqIaF dI ÈnfKq nhIN dwsI. hmly ƒ pUrI qrHF axAuicq dwsidaF sr ircrz stYg ny hotl dy bfhr pwqrkfrF ƒ dwisaf ik brqfnvI nfgirkF ƒ muMbeI aqy mhfrfÈtr ivc hor QfvF `qy nf jfx dI slfh idwqI geI sI. jfpfn dy mfry gey nfgirk dI ÈnfKq ihsf PUzf (41) vjoN hoeI ijs dI bIqI rfq lfÈ muMbeI dy iek hspqfl ilaFdI geI. afstrylIan nfgirk brYz iglbrt tylr (49) dI vI lfÈ syNt jfrj hspqfl ilaFdI geI. vwK-vwK dyÈF dy 11 ËÉmI nfgirkF ƒ muMbeI dy iek hspqfl ivc dfKl krvfieaf igaf hY. hspqfl dy sUqrF ny dwisaf ik ËÉmI ivdyÈI afstrylIaf, amrIkf, nfrvy, spyn, kYnyzf aqy isMgfpur dy nfgirk hn.
alkfiedf df hwQ hox df KdÈf-brqfnIaf dy awqvfd ivroDI mfihrF df kihxf ik muMbeI ivc awqvfdI hmilaF ipwCy alkfiedf df hwQ ho skdf hY. ‘tfeImË afP lMdn` aÉbfr ny ienHF mfihrF dy hvfly nfl dwisaf ik pwCmI dyÈF dIaF ÉuPIaf eyjMsIaF ƒ Èwk sI ik alkfiedf amrIkI rfÈtrpqI jfrj zblXU buÈ dy ahudy df kfrjkfl mukx aqy nvyN rfÈtrpqI brfk Ebfmf dy ahudf sMBflx dOrfn awqvfdI Gtnf ƒ aMjfm dy skdy hn.
muafvËf dyx df aYlfn-mhfrfÈtr dy muwK mMqrI ivlfsrfE dyÈmuwK ny awqvfdIaF dy hmly `c mfry gey ivakqIaF dy vfirsF ƒ pMj-pMj lwK rupey aqy gMBIr rUp ivc ËÉmI hoey ivakqIaF ƒ 50-50 hËfr rupey muafvËf dyx df aYlfn kIqf hY.
sfbkf pRDfn mMqrI vI[ pI[ isMG nhIN rhy
nvIN idwlI, 27 nvMbr (soZI)-Bfrq dy sfbkf pRDfn mMqrI sRI vI[ pI[ isMG df lMbI ibmfrI dy kfrn awj idwlI ivKy idhFq ho igaf. AunHF dI Aumr 77 sfl dy lgBg sI. Auh pihlF blwz kYNsr qoN pIVq sn aqy hux AuunHF dIaF ikznIaF vI PylH ho cuwkIaF sn. AunHF df aMiqm sMskfr kwlH kIqf jfvygf. iËkrXog hY ik sRI vI[ pI[ isMG 1984 dy ivc kyNdrI mMqrI rhy aqy 1980 qoN lY ky 1982 qwk AuWqr pRdyÈ dy muwK mMqrI dy ahudy `qy vI rhy. Auh dsMbr 1989 qoN nvMbr 1990 qwk Bfrq dy pRDfn mMqrI vI rhy. sRI vI[ pI[ isMG afpxy ipwCy pqnI aqy do puwqr Cwz gey hn. mrhUm sfbkf pRDfn mMqrI vI[ pI[ isMG df jnm 25 jUn 1931 ƒ iek iËMmIdfr pirvfr ivc hoieaf aqy Auh pMizq jvfhr lfl nihrU dy smyN alfhfbfd dI sQfnk rfjnIqI ivc Èfiml hoey. 1980 ivc jdoN kFgrs swqf ivc afeI qF Auh AuWqr pRdyÈ dy muwK mMqrI bxy. sRI vI[ pI[ isMG AudoN lokF dy idlF `qy Cf gey jdoN AunHF BUmIdfn aMdoln ƒ iek bhuq vwzI jgIr dfn kr idwqI. 1984 ivc rfjIv gFDI srkfr ivc Auh ivwq mMqrI bxy ijs dy kfrjkfl dOrfn AunHF df mhwqvpUrn kMm sony dI qskrI ƒ rokx leI sony qoN tYks Gtfieaf aqy qskrI kIqy sony ƒ PVn vfly aiDkfrIaF ƒ PVy hoey sony df BfgIdfr bxfAux df aYlfn kIqf. bfad ivc sRI vI[ pI[ isMG df mihkmf bdl ky AunHF ƒ rwiKaf mMqrI bxf idwqf igaf , pr boPors muwdy kfrn AunHF ƒ kFgrs pfrtI aqy lok sBf qoN asqIÌf dyxf ipaf. ies qoN bfad kuJ pfrtIaF dy gTjoV nfl kyNdr ivc bxy nYÈnl PrMt dy Auh knvInr bxy. nYÈnl PrMt ny Bfjpf aqy Kwby pwKI pfrtIaF nfl smJOqy qihq 1989 dIaF coxF qoN bfad kyNdr ivc srkfr bxfeI aqy vI[ pI[ isMG ies dy pRDfn mMqrI nfmjd kIqy gey aqy nvMbr 1990 qwk Auh ies ahudy `qy ibrfjmfn rhy.
sOdf sfD ƒ puls hYzkuaftr `c pyÈI dy hukm
cMzIgVH, 27 nvMbr (rmyÈ kiplf) hirafxf dy Èihr isrsf ivKy sOdf sfD ƒ 3 dsMbr ƒ pMjfb puls dy sYktr 9 ivc siQq hYzkuaftr `c hfËr hox dy hukm pMjfb aqy hirafxf hfeIkort dy jsits sRI ey[aYn[ ijMdl ny idwqy hn. ieh hukm ipCly sfl biTMzf Èihr dy Qfxf koqvflI `c biTMzf vfsI rfijMdr isMG vloN sOdf sfD ivruwD 20 meI ƒ drj Aus mfmly ivc puwCigC leI jfrI kIqy hn ijs ivc zyrf muKI `qy sRI gurU goibMd isMG jI vrgf bfxf pf ky iswKF dIaF Dfrmk BfvnfvF ƒ Tys phuMcfAux df doÈ lfieaf sI.
jsits ijMdl ny afpxy hukm ivc ieh vI sfÌ kr idwqf hY ik loV pYx `qy sOdf sfD ƒ iPr vI ies qrHF dI puwCigC leI cMzIgVH `c bulfieaf jf skdf hY. ies dy nfl hI jsits ijMdl ny pMjfb hirafxf aqy cMzIgVH pRÈfsn dy puls muKIaF ƒ vI hukm idwqf hY ik Auh sOdf sfD dy cMzIgVH afAux `qy loVINdy surwiKaf sbMDI sfry kdm cuwkx.
jsits ijMdl ny ieh hukm sOdf sfD ƒ imlI agfAuN Ëmfnq dI puwÈtI bfry suxvfeI qoN bfad idwqf. suxvfeI dOrfn pMjfb dy aYzIÈnl aYzvokyt jnrl sRI nryÈ kumfr sMGI ny Ëmfnq dI puÈtI df ivroD kIqf aqy ikhf ik sOdf sfDI dI irhfsqI puwCigC dI loV hY ikAuNik Auh mfmly dI jFc ivc sihXog nhIN dy irhf. pMjfb puls dI tIm adflq dy hukm anusfr puwCigC leI zyrf isrsf `c vI jFdI rhI hY.
QfeIlYNz, nvIN idwlI/eyjMsIaF-
QfeIlYNz ivc pRDfn mMqrI somfcI voNgsfrfq dy asqIÌy dI mMg ƒ lYky bYNkfk aMqrrfÈtrI hvfeI awzy `qy mMglvfr dI rfq qoN pRdrÈn kr rhy ivroDIaF ƒ inÈfnf bxf ky kIqy gey hlky bMb Dmfky ivc keI pRdrÈnkfrI ËÉmI ho gey, jdoN ik hËfrF XfqrI hvfeI awzy `qy Psy rhy. AuDr srkfr ivroDI pRdrÈnF dy mwdynËr Bfrq dI eyar ieMzIaf aqy jYt eyarvyË kMpnIaF ny bYNkfk leI afpxI AuzfxF rwd kr idwqIaF hn. iewk bulfry ny dwisaf ik pRdrÈnkfrIaF dy sMgTn pIpls zYmokryitk alfieMs (pIeyzI) dy cfr lok kwlH rfq bMb Dmfky ivc Aus smyN ËÉmI ho gey jdoN AunHF ny svrnBUmI hvfeI awzy `qy hmlf kr idwqf.
'd nyÈn` dI Ébr ivc dwisaf igaf hY ik hvfeI awzf Bvn dy bfhr cfr Dmfky suxy gey. aÉbfr ivc 12 pRdrÈnkfrIaF dy ËÉmI hox dI gwl keI geI hY. pRMqU puils ny ies dI puÈtI nhIN kIqI.
sRI somfcI dy pyrU ivc eyÈIaf pRsFq afriQk sihXog sMG dI bYTk ivc ihwsf lYx qoN bfad buwDvfr ƒ vqn prqx dI sMBfvnf hY. sRI somfcI vwloN aYmrjYNsI lfgU krn dy aYlfn ƒ lY ky atklF df bËfr grm hY. bYNkfk post ny sRI somfcI dy hvfly qoN ikhf, 'jhfË jdoN vI Auqrygf, mYN Qwly Auqr jfvFgf.` XfqrIaF ƒ cYk ien zYsk dy Qwly jF afpxy smfn `qy sONa ky rfq guËfrnI peI, ikAuNik pRdrÈnkfrIaF ny hvfeI awzf aiDkfrIaF ƒ syvfvF bhfl krn qoN rok idwqf sI. rfjDfnI bYNkfk ivc hÌVf-dÌVI dy mwdynËr keI ivdyÈI AuzfnF rwd kr idwqIaF geIaF. QfeIlYNz afAux vflIaF AuzfxF ƒ bYNkfk dy dUsry hvfeI awzy zoNg musyNg dy rsqy Byijaf igaf. qfËf smfcfr anusfr pIeyzI dy kuJ kfrjkfrI hvfeI awzy dy kMtrol tfbr qwk phuMc gey hn aqy AunHF ny pRDfn mMqrI dy afAux dy smyN dI jfxkfrI mMgI hY.
eyar ieMzIaf dy bulfry ny dwisaf ik bYNkfk eyarport `qy pRdrÈn ƒ dyKidaF eyar ieMzIaF dI AuzfxF ƒ rwd kr idwqf igaf hY. bulfry ny dwisaf ik eyar ieMzIaf dIaF do AuzfxF rvfnf ho geIaF sn, ijnHF ƒ iksy hor nyVlI surwiKaq QF `qy Auqfiraf jfvygf. jYt eyarvyË anusfr idwlI aqy muMbeI qoN bYNkfk leI Aus dIaF do AuzfxF rvfnf hoeIaF sn, ijnHF ƒ klkwqf qoN vfps Byj idwqf igaf. pRfpq sUcnf anusfr lok ivroDI pRdrÈnF kfrn bYNkfk `c aMqrrfÈtrI AuzfxF vwzy pwDr `qy pRBfivq hoeIaF hn aqy ies hvfeI awzy `qy hËfrF XfqrI Psy hoey hn.
iswiKaf ivBfg dy dfavy Tus,
PIs vsUlI dy bfvjUd ividafrQI kMipAUtr iswiKaf qoN vfJyN,
aiDafpkF dI ieMqËfr `c DUV Pwk rhy ny kMipAUtr
mfCIvfVf 26 nvMbr (ÈuÈIl Èrmf) rfj dy pyNzU ielfky dy grIb bwicaF ƒ kMipAUtr iswiKaf muhweIaF krvfAux dy nfm `qy grIb bwicaF qoN iewkqr kIqy PMzF dy sihXog nfl ivBfg vwloN srkfrI skUlF ƒ AuplwBd krvfey gey kMipAUtr skUlF `c KflI pey DUV Pwk rhy hn. jdik aiDafpkF dy ieMqËfr `c hI iËlHy dy ijafdfqr skUlF dy grIb bwicaF ny ipCly iewk sfl dI kMipAUtr iswiKaf lYx dI PIs vI dy idwqI hY. lyikn AunHF ƒ kMipAUtr igafn df A ,a vI nsIb nhIN hoieaf. hflfq ieh hn ik aiDafpk vwK-vwK skUlF dy iehnF aBfvy bwicaF dy mfipaF ny hux qIjI CmfhI dI kMipAUtr PIs dyx qoN ienkfr kr idwqf hY.
iekwqr jfxkfrI dy muqfibk iËlHf luiDafxf dy kuwl 519 sInIar sYkMzrI , imzl qy hfeI skUlF ivwc bwicaF ƒ kMipAUtr iswiKaf dyx dy leI akqUbr 2007 qoN pihlF bwicaF vwloN iekwTy kIqy aml gfmyitz PMz dy sMXog nfl kMipAUtr KrIdy gey sI. skUlF dy ibjlI dy iblF df pRbMD vI pI[ tI[ ey[ PMz `coN idwqf jfdF sI. kMipAUtr afAuFidaF I ienHF grIb bwicaF `c afs jgI sI ik hux Auh vI ÈihrI bwicaF dI qrHF kMipAUtr iswiKaf lY ky AunHF dy mukfbly KVy ho skxgy. lyikn nIqIaF shI nf hox kfrn ieh bwcy awj vI ies iswiKaf qoN mihrUm hn. jdik hryk mfsUm cfhy Auh anusUicq jF irËrv koty nfl sbMD rwKdf hY skUl ƒ ipCly sfl dI 300 rupey qoN iËafdf PIs dy cuwikaf hY. 6vIN qy 8vIN klfs qwk dy ividafrQI qoN pRqI sfl 300 rupey jdik 8vIN qoN awgy dI klfs vfly ividafrQI qoN 360 rupey kMipAUtr iswiKaf dy nfm `qy vsUly jfdyN hn. sUqrF dI gwl mMnIey qF iËlHy dy 519 skUlF `coN 75 qoN iËafdf skUlF `c kMipAUtr aiDafpkF dy ahudy KflI hox kfrn ividafrQI ies iswiKaf qoN vfJyN hn. blfk mfCIvfVf qy ipMz mfjrf dy srkfrI hfeI skUl dy 150 qoN ijafdf ividafrQI ipCly iewk sfl qoN krIb 50 hËfr rupey PIs adf kr cuwky hn. prMqU AunHF ƒ kMipAUtr dy ivÈy nfl sbMiDq iewk Èbd qwk pVHfieaf nhIN igaf. ienHF dy grIb mfipaF ny qF hux aglI iCmfhI dI PIs dyx qoN tfl-mtol krnI ÈurU kr idwqI hY. ielfky dy hor ipMzF cwklI mMgF, CoVIaF , imlkovfl , ÈyrIaF dy srkfrI skUlF `c vI kMipAUtr ivwidaf dI iehI hflq hY. jdik kuwJ QfvF `qy do skUlF `c iewk aiDafpk lf ky kMm clfieaf jf irhf hY. grIb bwicaF dy nfl ho rhI ies by-ieMnsfPI pr ivBfg dy aiDkfrIaF ny cuwpI DfrI rwKI. jdik iËlHF kMipAUtr koafrzInytr jsvIr isMG ny aiDafpkF dy KflI pey ahuidaF sbMDI puÈtI krdy dwisaf ik aiDafpk BrqI dI cox pRikiraf `c mYirt nf hox dy kfrn ieh ahudy KflI pey hn. jo ik jldI hI Br idwqy jfxgy.
jl sroq ivBfg dy mlfËmf dI pMjfb pwDrI mIitMg hoeI
mfCIvfVf 26 nvMbr (ÈuÈIl Èrmf) pMjfb jl sroq pRbMDn qy ivkfs kfrporyÈn dI jwQybMdI aYs[ sI[ bI[ sI[ ieMplfeIË PYzryÈn pMjfb (rij:) dI iewk jrUrI mIitMg sUbf pRDfn pRym isMG pRIq dI pRDfngI hyT nIloN pfrk ivwc hoeI. ijs ivwc mulfËm vrg dIaF BKdIaF mMgF aqy jwQybMdI dy do sflF zYlIgyt cox swdx bfry ivcfr crcf kIqI geI.
mIitMg dI kfrvfeI pRYWs ƒ jfrI kridaF jwQybMdI dy sInIar
mIq pRDfn qy pRYWs skwqr krmjIq aËfd ny dwisaf ik jwQybMdI ny srkfr qoN mMg kIqI hY ik 5 vyN qnKfh kimÈn dI irport jld irlIË kIqI jfvy, julfeI qoN mulfËmf dI bxdI 7 pRqIÈq zI[ ey[ dI ikÈq jfrI kIqI jfvy, mihkmy vwl mulfËmf dy pey bkfey jldI idwqy jfx aqy irtfiermYNt mulfËmf dI lIv ien kYÈmYNt qy hor rihMdy bkfey jldI idwqy jfx. jwQybMdI dI cox bfry aglf zYlIgyt cox iejlfs 2 jnvrI 2009 ƒ mlyrkotlf ivKy krn dI sihmqI pRgt kIqI geI. mIitMg ivwc hornF qoN ielfvf cyarmYn gulËfr isMG bygovfl, ivwq skwqr blvMq isMG nMdpur , jnrl skwqr iewkvfl isMG mlyrkotlf, mIq pRDfn mlkIq isMG jtfxf, mohn isMG zrfeIvr , ihMmq isMG, mohn isMG cMzIgVH qy kmljIq KwqrI Èfiml hoey.
kFgrs ny Bfjpf dI qrHF awqvfd nfl smJOqf nhIN kIqf-sonIaf
JUMjnU, 26 nvMbr (ivÈv vfrqf)-kFgrs pRDfn sonIaf gFDI ny awqvfd dy muwdy `qy BfrqI jnqf pfrtI ƒ lMby hwQIN lYNidaF awj ikhf ik asIN kdy Bfjpf dI qrHF awqvfd nfl smJOqf nhIN kIqf. sonIaf ny ikhf ik awqvfd iKlfÌ kFgrs dy sMGrÈ ivc ieMdrf gFDI aqy rfjIv gFDI ny kurbfnI idwqI hY qy ieh lok (Bfjpf) iks ƒ awqvfd dI gwl suxfAuxf cfhuMdy hn. sonIaf gFDI rfjsQfn ivDfn sBf leI agly mhIny hox vflIaF cox ivc pfrtI AumIdvfrF dy smrQn ivc awj ieQy afXoijq rYlI ƒ sMboDn kr rhy sn.
ies dOrfn AunHF afiKaf ik asIN Bfjpf dI qrHF awqvfdIaF nfl iksy qrHF df smJOqf nhIN kIqf. asIN AunHF dI qrHF awqvfdIaF ƒ aPgfinsqfn lY jf ky nhIN Cwizaf. asIN awqvfd ƒ kdy vI brdfÈq nhIN krFgy. AunHF ikhf ik Bfjpf nyqfvF jF Bfjpf srkfr ƒ jnqf nfl koeI mqlb nhIN hY, AunHF ƒ isrP hkUmq cfhIdI hY, ies leI Auh smfj ivc aPvfh PYlf ky lokF dIaF BfvnfvF BVkfAuNdy hn. ies dOrfn sonIaf gFDI rfjsQfn dI Bfjpf srkfr ƒ vI inÈfnf bxfieaf. AunHF rfj dI Bfjpf srkfr `qy kyNdr vwloN clfeIaF XojnfvF vwloN XU[pI[ey[ srkfr vwwloN muhweIaf krvfeI rfÈI dI vrqoN nf krn aqy smfj ƒM vMzx df doÈ lgfieaf. alvr iËlHy dy BIitzf aqy JUMjxU iËlHy ivc cox rYlI ivc sonIaf ny vsuMDrf srkfr dI sÉq aflocnf kIqI. AuQy kyNdr srkfr dIaF AuplbDIaF dI lMbI sUcI igxfAuNidaF votrF ƒ kFgrs ƒ vot pfAux dI apIl kIqI. AunHF afiKaf ik kyNdr srkfr ny rfj ƒ kroVF rupey idwqy, pr vsuMDrf srkfr ny ies dI shI ZMg nfl vrqoN nhIN kIqI. AunHF ikhf ik Bfjpf ny smfj ivc Ëihr PYlfAux df kMm kIqf hY.
AunHF ikhf ik dyÈ dI eykqf leI smfijk BfeIcfrf ËrUrI hY, pr Bfjpf ny iek smfj ƒ dUsry smfj nfl lVfieaf hY. sonIaf ny ikhf ik Bfjpf srkfr kol koeI vI muwdf nhIN hY. ies leI Auh ibnF iksy mqlb qoN gwlF ivc smF brbfd kr rhI hY. AunHF ikhf ik Bfjpf awqvfd aqy nkslI ihMMsf df muwdf AuTf rhI hY aqy ivkfs df rfg alfp rhI hY, pr asl ivc awqvfd aqy nkslI ihMsf dIaF sB qoN iËafdf Gtnvf Bgvf Èfisq pRdyÈF ivc hI hn. sonIaf gFDI ny ikhf ik kFgrs pfrtI jnqf dI afvfË rhI hY. cfr sflF ivc rfjsQfn ny kuÈfsn qy iBRÈtfcfr ƒM sihx kIqf hY, pr hux qbdIlI df smF af igaf hY. AunHF ikhf ik sfƒ rfjsQfn bdl ky dubfrf qrwkI qy ivkfs dy rsqy `qy ilafAuxf hY. sonIaf dI JUMjxU ivc afXoijq rYlI ivc iek lwK qoN iËafdf lok mOjUd sn.
hux qwk ‘iswK itRibAUn’ dI vYbsfeIt ƒ
lok dyK cuwky hn.